Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حزب جمهوري اسلامي، حزبي سياسي كه يك هفته بعد از پيروزي انقلاب اسلامي* در اسفند 1357ش توسط تعدادي از روحانيون انقلابي تأسيس شد.(1) پاسداري از دستاوردهاي انقلاب، مبارزه با ضد انقلاب، ايجاد تشكيلات نيرومند و سازمان دادن به نيروهاي فعال انقلابي از اهداف حزب بود.(2)

تلاش براي برپايي همه‌پرسي 12 فروردين 1358، ايفاي نقش در تشكيل مجلس خبرگان*،(3) كسب اكثريت كرسي‌هاي اولين مجلس شوراي اسلامي*،(4) موضع‌گيري در برابر دولت موقت* و دولت بني‌صدر(5) و حضور رهبران حزب در سطح عالي كشور(6) از جمله فعاليت‌هاي مهم حزب بود.

در 7 تير 1360 با انفجار بمبي در دفتر مركزي حزب تعدادي از اعضاي مهم آن كشته شدند.(7) سيد محمد بهشتي*، محمدجواد باهنر* و سيد علي خامنه‌اي به ترتيب دبيران كل حزب از آغاز تأسيس بودند.(8) ارگان حزب، روزنامة جمهوري اسلامي و مجلة عروة‌الوثقي ارگان دانش‌آموزي آن بود.(9)

با كاهش درگيري‌هاي سياسي در جامعه، فعاليت‌هاي حزب كم شد. در 1366ش با پيشنهاد رهبران آن و موافقت امام خميني*، حزب جمهوري اسلامي تعطيل شد.(10)

 

مآخذ:

  1. دارابي، علي. سياستمداران اهل فيضيه: بررسي، نقد، پيشينه و عملكرد جامعة روحانيت مبارز تهران. تهران: انتشارات سياست، 1379، ص 103-105.
  2. دايرة‌المعارف تشيع. جلد ششم، مدخل حزب جمهوري اسلامي. ص 254؛ براي آگاهي از اصول و مرامنامة حزب ببينيد: مواضع ما. تهران: حزب جمهوري اسلامي، 1360.
  3. جاسبي، عبدالله. تشكل فراگير، مروري بر يك دهه فعاليت حزب جمهوري اسلامي. تهران: واحد انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي، 1377، ج 4، ص 151-152؛ روزنامة جمهوري اسلامي. سال دوم، ش 499، 3 اسفند 1359، ص 16.
  4. ميلاني، محسن. شكل‌گيري انقلاب اسلامي، از سلطنت پهلوي تا جمهوري اسلامي. ترجمة مجتبي عطارزاده، تهران: گامِ نو، 1381، ص 316 و 317.
  5. براي اطلاع از منازعة ميان حزب جمهوري اسلامي با دولت موقت و دولت بني‌صدر ببينيد: غائلة چهاردهم اسفند 1359، ظهور و سقوط ضد انقلاب. تهران: انتشارات دادگستري جمهوري اسلامي ايران، 1364؛ جاسبي، عبدالله. همان، ص 155؛ ميلاني، محسن. همان، ص 331-315.
  6. دارابي، علي. همان، ص 119.
  7. ميلاني، محسن. همان، ص 336.
  8. دارابي، علي. همان، ص 110.
  9. همان، ص 111.
  10. متن كامل نامة سران حزب و پاسخ امام خميني در اين منبع آمده است: روزنامة رسالت. سال دوم، شمارة 402، 12 خرداد 1366، ص 2.
محمدمهدی موسی‌خان