چشم‌پوشی از دستورات نوار دستور
پرش به محتوای اصلی
سایت دانشنامه ایران زمین

حسینیه، نام مکانی برای برپایی مراسم سوگواری مذهبی، به ویژه مراسم سوگواری امام حسین (ع)، در ایام محرم و صفر.

حسینیه از دورة صفویان به این‌سو در فرهنگ ما پدید آمده است و عموماً به لحاظ کاربری تمایز مشخصی با تکیه* ندارد و در بسیاری جاها تکیه‌ها، حسینیه‌ نامیده می‌شوند.1 در قدیم مسافرخانه‌ها را که در شهرهای زیارتی مهم برای زائران می‌ساختند و جنبة انتفاعی نداشت، حسینیه می‌گفتند.2 در ایام ماه محرم حسینه‌ها یکی از کانونهای اصلی مراسم عزاداری نخل‌گردانی*، شبیه‌خوانی، پرده‌خوانی، روضه‌خوانی* و سینه‌زنی* هستند. در گذشته از مراسمی که در حسینیه‌ها برپا می‌شده مراسم شترکشان در عید قربان بوده است.3 در ایام محرم فضای داخلی حسینیه و عناصر مربوط به آن را سیاهپوش می‌کردند و با توغ* و نخل* و علامت* و کتل، که معمولاً در گوشه‌ مناسبی درحسینیه می‌گذاشتند آذین می‌بستند. در روز مراسم، به ویژه روزهای تاسوعا* و عاشورا* این علامات نمادین را به حرکت درمی‌آوردند.4 معروف‌ترین حسینیه‌ها در شهرهای نائین، یزد، تفت، شیراز و برخی شهرهای شمالی بنا شده‌اند. حسینیه‌ها با کارهای تزئینی که در برخی از آنها وجود دارد از آثار با ارزش معماری ایران به شمار می‌آیند.5 در ایران امروز 13446 حسینیه و اماکن عزاداری وجود دارد که برخی از این حسینیه‌ها دارای کارکرد مسجد و کتابخانه عمومی نیز هستند.6


مآخذ:

  1. ورجاوند، پرویز. «حسینیه»، دایره‌المعارف تشیع. تهران: 1387، 6 / 356.
  2. دهخدا، علی اکبر. لغت‌نامه، جلد 64، ذیل واژة «حسینیه».
  3. ورجاوند، همانجا، 375.
  4. توسلی، دکتر بلوکباشی. «حسینیه‌ها، تکایا و مصلی‌ها» در معماری ایران دوره اسلامی، گردآوردة محمد یوسف کیانی، تهران: 1379، ص ؟
  5. ورجاوند، همانجا، 356- 357.
  6. فضاهای فرهنگی کشور: آمارنامة اماکن مذهبی، دفتر طرح‌های ملی وزارت کشور، تهران: 148
رحمانی