Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حسینیه، نام مکانی برای برپایی مراسم سوگواری مذهبی، به ویژه مراسم سوگواری امام حسین (ع)، در ایام محرم و صفر.

حسینیه از دورة صفویان به این‌سو در فرهنگ ما پدید آمده است و عموماً به لحاظ کاربری تمایز مشخصی با تکیه* ندارد و در بسیاری جاها تکیه‌ها، حسینیه‌ نامیده می‌شوند.1 در قدیم مسافرخانه‌ها را که در شهرهای زیارتی مهم برای زائران می‌ساختند و جنبة انتفاعی نداشت، حسینیه می‌گفتند.2 در ایام ماه محرم حسینه‌ها یکی از کانونهای اصلی مراسم عزاداری نخل‌گردانی*، شبیه‌خوانی، پرده‌خوانی، روضه‌خوانی* و سینه‌زنی* هستند. در گذشته از مراسمی که در حسینیه‌ها برپا می‌شده مراسم شترکشان در عید قربان بوده است.3 در ایام محرم فضای داخلی حسینیه و عناصر مربوط به آن را سیاهپوش می‌کردند و با توغ* و نخل* و علامت* و کتل، که معمولاً در گوشه‌ مناسبی درحسینیه می‌گذاشتند آذین می‌بستند. در روز مراسم، به ویژه روزهای تاسوعا* و عاشورا* این علامات نمادین را به حرکت درمی‌آوردند.4 معروف‌ترین حسینیه‌ها در شهرهای نائین، یزد، تفت، شیراز و برخی شهرهای شمالی بنا شده‌اند. حسینیه‌ها با کارهای تزئینی که در برخی از آنها وجود دارد از آثار با ارزش معماری ایران به شمار می‌آیند.5 در ایران امروز 13446 حسینیه و اماکن عزاداری وجود دارد که برخی از این حسینیه‌ها دارای کارکرد مسجد و کتابخانه عمومی نیز هستند.6


مآخذ:

  1. ورجاوند، پرویز. «حسینیه»، دایره‌المعارف تشیع. تهران: 1387، 6 / 356.
  2. دهخدا، علی اکبر. لغت‌نامه، جلد 64، ذیل واژة «حسینیه».
  3. ورجاوند، همانجا، 375.
  4. توسلی، دکتر بلوکباشی. «حسینیه‌ها، تکایا و مصلی‌ها» در معماری ایران دوره اسلامی، گردآوردة محمد یوسف کیانی، تهران: 1379، ص ؟
  5. ورجاوند، همانجا، 356- 357.
  6. فضاهای فرهنگی کشور: آمارنامة اماکن مذهبی، دفتر طرح‌های ملی وزارت کشور، تهران: 148
رحمانی