Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حقيقت محمديه، نخستين آفريدة خداوند كه از آن به اسم اعظم يا عقل اول تعبير شده است. منظور از حقيقت محمديه، شخصيت تاريخي پيامبر اسلام نيست بلكه روح و ذات وي به عنوان ظهور سخن خداوند (كلمه الهيه) است. شايد بتوان او را با عقل اول يا عقل كلي در دستگاه جهانشناسي نو افلاطوني، يكي دانست1 زيرا مانند آن، واسطه در خلقت عالم است. حقيقت محمديه نه تنها نخستين كلمه‌اي است كه خداوند از رهگذر آن ارادة خود را به بشر آشكار مي‌كند بلكه مبداء خلاقي است كه جهان به واسطة آن آفريده شده است. از اين نظر حقيقت محمديه، شباهت روشني با «لوگوس» در مسيحيت دارد. همچنين حقيقت محمديه از حيث ارتباط با انسان، صورت كامل انسان است كه در نفس خود جامع همة حقايق وجود است و لذا حقيقت محمديه، انسان حقيقي و حقيقت انسانيت است. نزد عارفان و متصوفه نيز حقيقت محمديه مصدر و منبع علوم باطن و معارف عرفاني است. نزد شيعه، حقيقت محمديه شبيه به امام است،  زيرا امام نايب خدا در زمين و قطب كل آفرينش محسوب مي‌شود.2

 

مآخذ:

  1. ابن‌عربي. فتوحات مكيه. 1/144.
  2. جرجاني. تعريفات. 122؛ كاشاني. اصطلاحات الصوفيه. 105.
امیرحسین ساکت‌اف