Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حمدالله مستوفي، مورخ، جغرافيدان و منظومه‌سراي ايراني در اواخر سدة 7 و نيمة نخست سدة 8 ق.

تاريخ زندگي او به درستي معلوم نيست. در قزوين به دنيا آمد.1 نام وي در برخي نسخه‌هاي قديمي حمد بن ابي بكر بن حمد بن نصر مستوفي قزويني آمده و به نظر مي‌رسد كلمة الله به‌وسيلة ناسخان به نام او و پدرش افزوده شده باشد.2 خاندان مستوفي با خاستگاهي عربي، به حر بن يزيد رياحي منسوبند كه به قزوين مهاجرت كردند و از 223ق مقام حكومت و استيفاي اين شهر را به‌دست آوردند. حمدالله مستوفي نيز در 711ق «تومان قزوين و ابهر و زنجان و طارمين» را به‌دست آورد3 و در روزگار وزارت خواجه رشيدالدين فضل‌الله همداني، متصدي امور مالياتي قزوين، ابهر، زنجان و طارمين بود. سه كتاب تاريخ گزيده (تأليف در 730 ق) به نثر، ظفرنامه (تأليف در 735ق) به نظم در علم تاريخ و نزهةالقلوب (تأليف در 740ق) به نثر در جغرافيا، هيئت و نجوم از او به جا مانده است.4

 

مآخذ:

  1. اقبال، عباس. تاريخ مغول و اوايل تيموري. تهران: نشر نامك، 1376، ص 522.
  2. نوايي، عبدالحسين. مقدمه بر تاريخ گزيده حمدالله مستوفي. تهران: سمت، 1339، ص «يا».
  3. براون، ادوارد. تاريخ ادبي ايران، از سعدي تا جامي. ترجمة علي‌اصغر حكمت، تهران: ابن سينا، 1351، ص 126.
  4. دبيرسياقي، محمد. مقدمه بر نزهةالقلوب حمدالله مستوفي. تهران: طهوري، 1336، ص «نوزده»؛ باقري اهرنجاني، پروين. مقدمه بر ظفرنامه حمدالله مستوفي. تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، 1380؛ نوايي، عبدالحسين. متون تاريخي به زبان فارسي. تهران: سمت، 1376، ص 104؛ دايرةالمعارف مصاحب. ذيل «حمدالله مستوفي». 
غلامرضا زعیمی