Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حوّا، نخستين زن، زوجة آدم ابوالبشر (ام‌ البشر)، مادر قابيل، هابيل، شيث و همة آدميان.

اين نام، در قرآن نيامده است، اما در برخي از آيات، كه از حضرت آدم(ع) نام برده شده است، با عناويني چون «زوجك» از حوّا ياد شده است.1 در كتب تفسير قرآن، آمده است كه حوّا از ريشة «حيات» و به صورت محدود، از «الحوة» به معني زندگي، گرفته شده است.2 در روايات آمده است كه خداوند، پس از خلقت آدم، براي اين‌كه او تنها نباشد، او را به خوابي گران فرو برد و در اين فاصله، حوّا را آفريد.3 دربارة آفرينش حوّا، سه ديدگاه موجود است: 1) خداوند، يكي از دنده‌هاي چپ آدم را برداشت، جاي آن را با گوشت پر كرد و حوّا را از آن آفريد؛4 2) حوّا را از باقيماندة گل آدم آفريد؛5 3) خداوند، حوّا را از همة وجود آدم آفريد و او را زوجة آدم قرار داد.6 خداوند، ايشان را در بهشت عدن جاي داده و از خوردن ميوة درخت معرفت، ممنوع كرده بود،7 تا اين‌كه شيطان، كه طبق روايات، به دهن يا شكم مار، فرو رفته بود، آن دو را فريب داد، پس همگي آن‌ها، از بهشت، اخراج شدند؛8 آدم به سرزميني به نام سراندليب (سيلان) افتاد، حوّا به جدّه، شيطان به بيسان (مسيان يا اُبُلِّه) و مار به اصفهان.9 سرانجام، آدم‌ پس از سال‌هاي دراز و توبه و تضرّع به درگاه الهي،10 در مُزدلفه و عرفات به حوّا رسيد.11

 

مآخذ:

  1. قرآن‌ كريم، النساء/ 4/ 1؛ الاعراف/ 7/189؛ خرمشاهي. دانشنامة قرآن پژوهي، تهران: انتشارات دوستان ـ ناهيد، 1377، ج1، ص967.
  2. دانشنامة قرآن پژوهي. همانجا.
  3. مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. تهران: انتشارات فرانكلين، 1345، ج1، ص896.
  4. همان.
  5. همان؛ الزمر / 39/6؛ دايرةالمعارف تشيع. ص6، 54، 544.
  6. دايرةالمعارف فارسي مصاحب. همانجا.
  7. البقره / 2/35؛ الاعراف 7/19؛ طه 20/117.
  8. طه 20/120.
  9. دايرةالمعارف فارسي مصاحب. همانجا.
  10. طه 20/122.
  11. دايرةالمعارف فارسي مصاحب. همانجا.
    اسدالله معظمی گودرزی