Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حريري (446ـ 515 ق / 1054ـ 1121 م)، اديب، نويسنده عربي نويس.

ابومحمد قاسم بن علي حريري بصري حرامي در قصبة ميشان در نزديكي بصره از خانواده‌اي عرب به دنيا آمد. در ابتداي جواني به بصره رفت و در محلة بني حرام سكنا گزيد و در محضر استاداني چون ابوالقاسم فضل بن محمد بصري به تحصيل علوم ديني و لغت و نحو پرداخت.1 بعدها از ائمه ادب زمان خويش گرديد. وجه انتساب وي به حريري يا ابن حريري اشتغال پدر يا جدّش به كار حريربافي يا حريرفروشي و انتسابش به حرامي به سبب سكونتش در محلة بني حرام بوده است. حريري در زندگي مرد موفق و ثروتمندي بود. ضمن كار ديواني (دولتي) به تأليف و تدريس و افاده مي‌پرداخت.2 ظاهري زشت و ناخوشايند داشت. از حمايت و دوستي انوشروان بن خالد، وزير با ذوق سلجوقي برخوردار بود. گويا مقامات خود را نيز به تشويق اين وزير نوشت و بدو تقديم كرد.3 سرانجام در زادگاهش درگذشت. ابن خلكان مي‌گويد كه هركس او را به نيكي شناخته باشد، بر فضل و فزوني و گستردگي دانش او گواهي مي‌دهد.4 مشهورترين كتاب او مقامات حريري است كه آن را در 495ق / 1102م به تقليد از مقامات بديع‌الزمان همداني* به زبان عربي در 50 مقامه آغاز كرد و در 504ق / 1110م پايان بخشيد.5 درةالغواصّ في اوهام الخواصّ؛ ملحة الاعراب، منظومه‌اي در نحو؛ ديوان اشعار و مجموعة رسائل از ديگر آثار او هستند.6

 

مآخذ:

  1. ابراهيمي حريري، فارس. مقامهنويسي در ادبيات فارسي. تهران: دانشگاه تهران، چ 1، 1346، ‌ص 76.
  2. ذكاوتي قراگزلو، ‌علي رضا. بديعالزمان همداني و مقاماتنويسي. تهران: انتشارات اطلاعات، چ1، 1364، ص 81..
  3. براون، ‌ادوارد. از سنايي تا سعدي. ترجمة غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، چ 1، 1351، ص 58.
  4. طه، ندا. ادبيات تطبيقي. ترجمة زهرا خسروي، تهران: فرزان، 1380، ص 140ـ 141.
  5. خطيبي، ‌حسين. فنّ نثر در ادب فارسي. تهران: زوّار، چ 1، 1366، ج1، ص 564.
  6. روّاقي، علي. مقدمه بر مقامات حريري. تهران: مؤسسه فرهنگي شهيد محمد رواقي، ‌چ 1، 1364، ص 5 (پيشگفتار).
ابوالقاسم رادفر