Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

خادم، علي، (ز 1337ق/ 1918م ـ 1370ش/ 1991م) از عكاسان برجستة پيشكسوت و جزو نخستين عكاسان مطبوعاتي ايران در دوران پهلوي اول و دوم. وي فرزند محمدجعفر خادم* و متولد تهران است. مقدمات عكاسي را در نوجواني نزد پدرش فرا گرفت و در 1315ش ضمن تحصيل، به سِمَت عكاس، در وزارت معارف برگزيده و تا 1321ش در بخش عكاسي موزة ايران باستان به كار اشتغال داشت. آشنايي او با ايران‌شناسان بزرگي همچون «پروفسور پوپ» [1]و «پروفسور اشميت»[2] و همراهي با آنان در مسافرت‌هاي متعدد به گوشه و كنار ايران، تجربيات او را در عكاسي و دانش زبان فرانسه گسترش داد. از 1318 تا 1319ش در مجله‌اي رسمي و دولتي به نام ايران امروز كه ماهي دوبار به مديريت مطيع‌الدوله حجازي منتشر مي‌شد و به رايگان در اختيار كارمندان دولت قرار مي‌گرفت، به عنوان عكاس خبري مشغول به كار شد. در اين مجله، او نخستين تجربيات تكنيكي خود در زمينة «فتومونتاژ»[3] هاي انتقادي از رجال سياسي را كه بعدها در آن بسيار متبحر شد، انجام داد. پس از شهريور 1320ش به ترتيب در روزنامة اطلاعات هفتگي، تهران مصوّر، سپيد و سياه و روشنفكر، به عنوان عكاس خبري مشغول به كار شد. در اين نشريات، وي براي نخستين بار، گزارش‌هاي تصويري 6- 7 صفحه‌اي را باب كرد. او از 1320 به بعد، همكاري با برخي مؤسسات خبري و نشريات هفتگي خارجي از جمله نشريات كوئيك[4]، اشترن[5]، نشنال جئوگرافيك[6]  را به عنوان عكاس و فيلمبردار فيلم‌هاي خبري كوتاه را با مؤسسة وارنرپاته‌نيوز[7]  آغاز كرد. اوج پيشرفت عكاسي علي خادم در عكس‌هايي از درگيري احزاب و زدوخوردهاي خياباني و درگيري‌هاي دولت‌ها و رجال سياسي كشور با يكديگر و حوادث مربوط به ملي شدن صنعت نفت و سقوط دولت دكتر محمد مصدق در فاصلة 1320ش تا 1332ش بود. همكاري او با نشريات و خبرگزاري‌هاي خارجي تا سال‌هاي آغاز انقلاب اسلامي 1357ش ادامه داشت و پس از آن او همكاري خود را با تمام مؤسسات خبري قطع كرد وبه جمع‌آوري و طبقه‌بندي بايگاني تصويري مورد علاقه‌اش پرداخت.1

بايگاني تصويري علي خادم، يكي از بايگاني‌هاي غني در زمينة عكس در ايران است كه برخي از عكس‌هاي عكاسان معروف را در بر دارد2 و پس از مرگ وي توسط يكي از مراكز ايرانشناسي در تهران نگهداري مي‌شود.

 

مآخذ:

  1. تلخيص: وخشوري، احمد. «پيشكسوتان عكاسي، علي خادم [گفتگو]»، نشرية عكس. س سوم، ش 12، تهران: اسفند 1368، ص36-40.
  2. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص172.
     [1]. A. upham pop

[2]. Erich F.schmidt

[3]. Photomontage

[4]. Quick

[5]. Eastern

[6]. National Geographic

[7]. Warner Pathé News

احمد وخشوری

تلخیص‌کننده: محمدرضا طهماسب‌پور