Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

 

 خازني، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستاره‌شناس و فيزيك‌دان برجسته. وي غلامي رومي بود كه در مرو به تحصيل پرداخت. بسيار پارسا بود و با آنكه از ثروت بهره‌اي نداشت از پذيرش هدية گران سلطان سنجر سر باز زد.1 وي يكي از 22 ستاره شناس دورة اسلامي است كه رصدهاي دقيق و مستقلي انجام داده‌اند. نتايج اين ارصاد در كتاب مهم زيج المعتبر السنجري گرد آمده است. اين زيج از نظر محاسبات رياضي نيز نكات قابل توجهي دارد.2و3 برخي وي را واضع اصلي تقويم جلالي مي‌دانند.4 كتاب ميزان الحكمة وي از مهم‌ترين آثار فيزيك سده‌هاي ميانه به شمار مي‌رود.5 خازني مدتها پيش از راجر بيكن[1] دريافته بود كه وزن سيالي كه درون يك ظرف مي‌گنجد با كاهش ارتفاع بيشتر مي‌شود.6و7 وي دربارة چگالي ويژة اجسام و ساخت دستگاه‌هاي خودكار نيز به تحقيق پرداخت.8و9

 

مآخذ:

      1. قرباني، ابوالقاسم. زندگي‌نامة رياضيدانان دورة اسلامي. تهران: 1375، ص228.
  1. Kennedy, E. S. "A Survey of Islamic Astronomical Tables", Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.
  2. Lorch, Richard, "The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini", Journal for the History of Arabic Science, 1980, Vol. IV(2), pp 259-264.
  3.  كرامتي، يونس. كارنامة ايرانيان. تهران: 1380، ص 121-122.
  4. كرامتي، يونس. «ايران»، دائرة المعارف بزرگ اسلامي. ج 10، ص 672.
  5. Wiedemann, Eilhard , "Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco", Annalen Der Physik, Vol XXXIX, 1890, P 319.
  6. Wiedemann, Eilhard, "Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte", Zeitschrift fur Phyzik, Vol XIII, 1922, PP 59-60.
  7. Wiedemann, E., "Arabische specifische Gewichtsbestimmungen", Annalen Der Physik, Vol XX, 1883, pp 539-541.
  8. Lorch, Richard, "Al-Khazini's Sphere That Rotates by Itself", Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.



[1].  

یونس کرامتی