Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

خاكدان‌، ولي‌الله، (1302ـ1375ش) از نخستين‌ و فعال‌ترين‌ صحنه‌آرايان تئاتر و سينماي‌ ايران در دهة 1320 و 1330. در باكو متولد شد، و در دورة‌ حكومت‌ فرقة‌ دموكرات‌ آذربايجان در تبريز فعاليت خود را گسترش داد، و طراحي دكور نمايش‌هاي ‌آرشين‌ مالالان‌، ناموس‌ و سويل را به عهده گرفت.1 در تهران‌ در تئاتر سعدي و فردوسي‌ با عبدالحسين‌ نوشين‌ همكاري ‌كرد.2 در سينما نخستين كار دكور را براي‌ فيلم خواب‌هاي‌ طلايي‌ (از معزديوان‌ فكري‌) انجام‌ داد. بلافاصله به استخدام استوديو عصر طلايي‌ درآمد، و دكور فيلم مشهدي‌ عباد (از صباحي، 1332) را طراحي كرد. تجربة‌ عملي در تئاتر، تخيل‌ قوي و صرفه‌جويي مالي‌ امتيازهايي‌ بود كه ‌تهيه‌كنندگان سينما را به‌ سوي‌ خاكدان‌ مي‌كشاند. اميرارسلان‌ نامدار (از شاپور ياسمي‌، 1334) و يوسف‌ و زليخا (از سيامك‌ ياسمي‌، 1335) از فيلم‌هاي‌ تاريخي‌ است‌ كه‌ طراحي‌ دكورهاي‌ آن‌‌ها به ‌عهدة‌ خاكدان‌ بود‌.3 كمال‌الملك‌ (از علي‌ حاتمي‌، 1363) و كاكادو (از تهمينه‌ ميلاني‌، 1374) از كارهاي‌ متأخر او است‌. در 73 سالگي در تهران درگذشت.

     

 مآخذ:

  1. «نمايش در تبريز». از انقلاب مشروطه تا نهضت ملي نفت»، پژوهش و نگارش محمود رنجبر فخري، سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، ص 524.
  2. «تاريخ طراحي صحنه تئاتر در ايران». محسن صانعي، انتشارات نمايش، 1381، ص136ـ135، از گفت‌وگو با خاكدان.
  3. «فيلمشناخت ايران» (1340ـ1309). غلام حيدري، دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1373، ص107 و 130.
    عباس بهارلو