Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

خوان الإِخْوان، كتابي به زبان فارسي، در اخلاق، پند و اندرز از حكيم ناصرخسرو قبادياني* (د 481ق) شاعر.

نويسنده در اين اثر، عقايد اسماعيلي را با ديدگاه فلسفي تأويل مي‌كند. در آن ضمن شرح چگونگي پيدايي آسمان‌ها، عناصر، كان‌ها، جانوران، ‌گياهان و انسان‌ها از درجات دعوت باطني چون مستجيب، ‌مأذون، ‌داعي، ‌حجّت، ‌امام، اساس و ناطق سخن به ميان مي‌آورد. وي تا آنجا پيش مي‌رود كه معجزه، ‌كرامات، ‌ملايكه و قيامت را نيز تأويل مي‌كند.1 خوان الاخوان در صد صف (فصل) فراهم آمده كه صف نخست به «سخن اندر راه پذيرفتن علم» و صف صدم آن به «سخن اندر عقل كه او مبدع است و مبدع نيست» اختصاص دارد.2 نسخه‌اي از خوان الاخوان به شمارة 1778 در كتابخانة اياصوفيه نگهداري مي‌شود.3 اين كتاب را يحيي‌الخشاب در 1359ق / 1940م در قاهره چاپ كرده است.4 چاپ ديگري از آن نيز با مقدمه و حواشي علي قويم در 1338ش در تهران انجام گرفته است.

 

مآخذ:

  1. دانشنامة ادب فارسي (1)، آسياي مركزي. ‌تهران: مؤسسه فرهنگي و انتشاراتي دانشنامه، ج 1، ‌چ 1، 1375، ص 374.
  2. ناصرخسرو. خوان الاخوان. با مقدمه و حواشي علي قويم، تهران: باران، 1338.
  3. خانلري (كيا)، زهرا. فرهنگ ادبيات فارسي دري. تهران: بنياد فرهنگ ايران، ‌1348، ‌ص 201.
  4. صفا، ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 4، 1347، ج 2، ص 897.
ابوالقاسم رادفر