Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دادِستان‌ ديني‌ (پهلوي داتستان دينيك dātestāne dinik)، مجموعة‌ عقايد و آراي‌ ديني‌ به زبان پهلوي شامل پاسخ‌هاي‌ منوچهر به‌ 92 پرسش‌ مهر خورشيد، پسر آذرماه‌ و بهدينان‌ ديگر. كتاب‌ با مقدمه‌اي‌ به‌ نثر پيچيده‌ آغاز مي‌شود كه‌ احتمالاً اين‌ پرسش‌ها را به‌ صورت‌ مكتوب‌ براي‌ منوچهر فرستاده‌اند و او به‌ آنها پاسخ‌داده‌ است‌. تاريخ‌ دقيق‌ نگارش‌ كتاب‌ مشخص‌ نيست‌ و مطالب‌ متنوع‌ و گوناگوني‌ مانند آيين‌هاي‌ ديني‌، قوانين‌ و حقوق، آفرينش‌ و موجودات‌ مابعدالطبيعه‌، بهشت‌ و دوزخ‌ و رستاخيز، كارهاي‌ نيك‌ و گناهان‌ و اندرزها را در بر گرفته است.1

داوري‌ها و پاسخ‌هاي منوچهر آگاهي‌هاي‌ سودمندي‌ از جنبش‌هاي‌ فكري‌ و انجمن‌هاي ديني‌ در سدة 3ق / 9م به‌ دست‌ مي‌دهد. اگرچه‌ زبان‌ منوچهر دشوار است و يكنواختي‌ دارد، اما نامه‌هاي‌ او نمونة‌ بكر هنرنامه‌نويسي‌ است‌. نويسنده‌ براي‌ گشودن‌ گرة‌ مشكلات‌ حقوقي‌ از مآخذ زيادي‌ بهره‌ برده‌ است‌.2

اين‌ اثر يكي‌ از كتاب‌هاي بزرگ‌ و معتبر پهلوي‌ است‌ و تعداد كلمات‌ آن‌ به‌ حدود 28600 كلمه‌ مي‌رسد.3

 

مآخذ:

  1. تفضّلي‌، احمد. تاريخ ادبيات‌ ايران‌ پيش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 150-151.
  2. سميعي‌، احمد. ادبيات‌ ساساني‌. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ايران‌، 1355، ص‌ 33.
  3. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: فردوسي، 1363، ج‌1، ص‌ 137.

    نيز نك‌: تاواديا، ج‌. زبان‌ و ادبيات‌ پهلوي‌، فارسي ميانه. ترجمة‌ س‌. نجم‌آبادي‌، تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، 1355، ص‌ 111-114؛ زرشناس‌، زهره‌. زبان‌ و ادبيات‌ ايران‌ باستان‌. تهران‌: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‌، 1382، ص‌ 57؛ صفا، ذبيح‌الله‌. حماسه‌سرايي‌ در ايران‌. تهران: اميركبير، 1352، ص‌ 54، كه مؤلف كتاب را موبدي به نام يودان ييم مي‌خواند.
ابوالقاسم رادفر