Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دانش‌پژوه، محمدتقي (1290- 1375ش). كتابدار، كتابشناس، فهرست‌نگار، نسخه‌شناس، محقق، مصحح، و صاحب نام در نشر متون ناشناختة زبان فارسي، استاد دانشگاه، و عضو پيوستة فرهنگستان زبان فارسي.

او در خانواده‌اي روحاني و هنرمند در آمل به دنيا آمد.1 تحصيلات مقدماتي را نزد والدين و ملاي مكتبي به نام ميرزاعلي بارفروش و نيز در مدرسه‌هاي ناندل (روستايي در بخش لاريجان) و آمل فراگرفت.

دانش‌پژوه در 1316ش وارد دانشكدة معقول و منقول دانشگاه تهران شد و در 1320 درجة ليسانس دريافت كرد.2 در بهمن 1331ش به معاونت كتابخانة دانشكدة حقوق منصوب گرديد و نزديك به 25 سال در اين مقام فعاليت داشت.

دانش‌پژوه در جهان خاورشناسي چهره‌اي شناخته و نام‌آور بود و در بسياري از مجامع بين‌المللي و ايران‌شناسي عضويت و همكاري داشت. عضويت افتخاري در انجمن آسيايي فرانسه،3 و عضويت در انجمن دوستداران كتاب (ايران)، كميتة ملي كتابشناسي، كميتة ملي تأسيس بايگاني كشور، شوراي ارزشيابي نسخه‌هاي خطي كتابخانة مركزي دانشگاه تهران، مجلس شوراي ملي (سابق) و مجلس سنا (سابق)، كتابخانة ملي ايران، و فرهنگستان زبان و ادب فارسي از جمله‌ آن‌ها بود.

از او حدود 50 كتاب و صدها مقاله بازمانده است. اولين اثر او ترجمة النكت الاعتقادية شيخ مفيد در 1324ش به چاپ رسيد.4

مجمل‌الحكمه و بستان‌ العقول في ترجمان المنقول، آخرين كتاب‌هاي تصحيحي او هستند كه چند روز پيش از درگذشتش به چاپ رسيده‌اند.5

وي كتابخانة غني خود را وقف كتابخانة عمومي مجتبي مينوي كرد.6 دانش‌پژوه در بهشت‌ زهرا در قطعة هنرمندان به خاك سپرده شد.

 

مآخذ:

  1. دانش‌پژوه، محمدتقي. «سرگذشت من»، راهنماي كتاب. س هجدهم، ش 7- 9 (مهر ـ آذر1354)، ص 659؛ افشار، ايرج. «يادي از محمدتقي دانش‌پژوه». نامة فرهنگستان زبان. س دوم، ش 7 (پاييز 1375)، ص 5.
  2. دانش‌پژوه. همان. ص 660؛ اميرفريار، فرخ. «گنجور فرهنگ ايران درگذشت»، جهان كتاب. س دوم، ش 3 و 4 (دي 1375)، ص 32.
  3. افشار، ايرج. «ياد رفتگان»، كلك. ش80- 83 (آبان ـ بهمن 1375)، ص 91.
  4. دانش‌پژوه. همان. ص 670-688.
  5. اميرفريار. همانجا.
  6. افشار. همانجا.
    ناهید حبیبی‌آزاد