Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دستار: دستار پوششي است براي سر همچون عمامه،

سابقه دستار از زمان ساسانيان بر سر  بانوان چنگ نواز نقش برجسته هاي طاق بستان ديده مي شود (1). گفته مي شود  الغ بيك (قرن نهم ق/پانزدهم م)  با همان پوشاكي دفن شده كه با همان كشته شده است. اين پوشاك تا اندازه سالم مانده است. او دستاري از بافت ظريف و نفيس بر سر دارد (1). دستارهاي بلند درهم پيچيده در كلاهي رنگي يكي از سرپوشهاي مردان ايراني دوره مغول بوده است(1).  دستارهاي مردان دوره صفوي (قرن يازدهم ق/هفدهم م)پهن و شل ، به رنگ سفيد يا زربفتهاي رنگي مزين به گلهاي بافته شده بسته مي شد يا به دور كلاهي تاج گونه با يك بر آمدگي در جلو پيچيده مي شد و چين ميخورد(1). در دوره پهلوي، به دنبال قانون تغيير لباس، دستار از عناصر پوشاك شهرنشينان ايراني تقريبا حذف شد و لي هنوز يكي از عناصر پوشاك  پاره اي از خرده فرهنگهاي ايراني  است.      

دستار روستائيان نواحي شرقي خرا سان  معمولاً پارچه اي است  سفيد، با عرض كم و با طول زياد كه به دور سر يا دور شبكلاه  پيچيده مي‌شود و يك سر آن تا كمر آويزان  مي‌گردد(2). اهالي خواف در خراسان در مواقع جشن يك سر آن را به ارتفاع تقريباَ 20 سانتيمتر به شكل تاج از لبه پهلوئي  دستار بيرون مي آورند. سر ديگر آن يا به دور سر و يا چون شال به  دور گردن پيچيده مي شود و در مواقع ضروي آن را  روي دهان مي بندند (3). سر پوش بلوچها نيز دستاري است به رنگ سفيد يا رنگين كه دو دنباله بلند دارد و در مواقع ضروري، جلوي دهان و چشمها را  با آنها ميگيرند(2و3).  زنان و مردان  كرد  نيز سرپوش به شكل دستار دارند كه از پارچه هاي طرح ابريشمي و نقوش خطوط موازي  به نام كلاغي است . مردان آن را به دور عرقچين يا شبكلاهي مي پيچند  و شرابه هاي آن روي پيشاني و دور سر آويزان مي گردد(1، 2 و 3).

منابع:

1 – پوشاك در ايران زمين، ترجمه پيمان متين، با مقدمه علي بلوكباشي، انتشارات اميركبير، تهران 1382، ص 86..  182، 184، 208، 279

  1. - ضياء پور، جليل، پوشاك  ايلها ، چادر نشينان  و روستائيان ايران. تهران 1347،‌ ص 192 و 196. 180، 67 و 71
    1. بررسيهاي ميداني مؤلف. 
اصغر کریمی