Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دشت كوير، بيابان‌ پهناوري است به مساحت 97945 كمـ2 كه در قسمت خاوري مركز جغرافيايي ايران و در بخش‌هاي عمده‌اي از استان‌هاي سمنان، اصفهان، يزد و خراسان و حتي مناطقي از جنوب و غرب استان‌هاي تهران و قم گسترده شده است. درازي اين كوير از حاشية غربي درياچة حوض‌سلطان (استان قم) تا غرب استان خراسان رضوي، حدود 675 كيلومتر و عرض آن بين 100 تا 300 كم و پست‌ترين نقاط آن 700 متر بالاتر از سطح دريا قرار دارد.1

اصطلاح كوير‌ نمك براي قسمت مركزي و پست‌تر چالة كوير نمك [دشت كوير] به كار برده مي‌شود. به عبارت ديگر كوير نمك قسمت پست اين فرورفتگي وسيع داخلي را در بر گرفته كه خود قسمتي از فلات مرتفعي است كه 650 تا 850 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. در حدود 37 درصد سطح اين كوير از رسوبات تبخيري دورة ميوسن ـ پليوسن پوشيده شده است كه به طور پيچيده‌اي چين خورده و پس از فرسايش به صورت صفحات مسطح و دشت‌گونة فعلي درآمده‌اند.2 دشت كوير، همراه با كوير لوت (در جنوب شرقي كشور)، در بزرگ‌ترين حوضة آبريز ايران، با وسعتي در حدود 528500 كمـ2 واقع است.3

 دشت كوير از خشك‌ترين نواحي جغرافيايي است با مقدار بارندگي سالانه حدود 100 ميلي‌متر و اختلاف دماي شبانه‌روز آن در طي سال بين صفر و 70 درجة سانتيگراد است.4

 

مآخذ:

  1. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 537.
  2. كلينسلي، دانيل. كويرهاي ايران. ترجمة عباس پاشايي، تهران: سازمان جغرافيايي وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، 1381، ص 102 و 103.
  3. سازمان نقشه‌برداري كشور. اطلس زمين‌شناسي (اطلس ملي ايران). نگارش دوم، چ 1، تهران: سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص 11.
  4. جعفري. همانجا.
    کبری حکیمیان