Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دشتي، ‌علي (1314ق / 1896م-1357ش)، نويسنده، روزنامه نگار.

علي دشتي فرزند شيخ عبدالحسين دشتي در شهر كربلا و در يك خانوادة روحاني به دنيا آمد. مقدمات را در مكتب‌هاي قديمي‌، فقه و اصول را در محضر حاج سيد حسين فشاركي و كفايه آخوند را نزد حاج عبدالكريم يزدي از مجتهدان بزرگ آن دوران فراگرفت.1 در اواخر جنگ بين الملل اول به شيراز رسيد و پس از آن مدتي در اصفهان به سر برد. از آنجا به تهران آمد و در نهضت ضد قرارداد 1919م شركت جست و در كنار آزاديخواهاني چون مدرّس، فرّخي يزدي، ‌هژير و ديگران به فعاليت سياسي پرداخت و شب نامه‌هاي تندي بر ضد عاقد قرارداد منتشر كرد.2 به سبب مقالات تند خود بارها به زندان افتاد. مدتي سر دبير روزنامة ستارة ايران بود و سپس در 1300ش روزنامة شفق سرخ را انتشار داد. با قدرت گرفتن تدريجي رضاشاه ابتدا مقالات تندي عليه او نوشت، ‌اما رفته رفته دوستدار و حامي وي گرديد.3 پس از استعفاي رضا شاه بار ديگر از مخالفان او شد. بعد از انقلاب اسلامي مدتي را در حبس گذرانيد. سرانجام در تهران درگذشت.4 فعاليت‌هاي او در روزنامه نويسي، عضويت مجالس سنا و شورا، مدت كوتاهي وزارت و نيز سفارت در مصر و لبنان گذشت. كار نويسندگي وي به سه دسته: 1ـ روزنامه‌اي و سياسي، ‌2ـ داستاني و ترجمه و 3ـ نقد ادبي، ‌تقسيم مي‌شود.5 نثر دشتي گاه تند و در ديگر موارد روان و متناسب است. گاه در نثر از عناصر شعري هم استفاده مي‌كند.6 از مهم‌ترين آثارش مي‌توان ايام محبس، سايه، جادو، فتنه، هندو، در قلمرو سعدي، نقشي از حافظ و سيري در ديوان شمس، دمي با خيّام، شاعري ديرآشنا و پردة پندار را نام برد.7

 

مآخذ:

  1. آرين پور، يحيي. از نيما تا روزگار ما. تهران: زوّار، ‌چ 1، 1373، ج 3، ص 318.
  2. دست غيب، ‌عبدالعلي. «علي دشتي»، پيام نوين. س 3 ش 3 (آذر 1339)، ص 14.
  3. عبداللهيان، ‌حميد. كارنامة نثر معاصر. تهران: پايا، ‌1378، ص 64.
  4. اثر آفرينان. ‌به كوشش كمال حاج سيد جوادي، ‌با همكاري عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1378، ج 3، ص 40.
  5. «علي دشتي»، آينده. س هفتم، ‌ش 11ـ 12، ‌ص 937.
  6. عبداللهيان. همان. ص65.
  7. آرين پور. همان. ص 322 ـ 330 (به اختصار).

    نيز نك: اتحاد، ‌هوشنگ. پژوهشگران معاصر ايران تهران: فرهنگ معاصر، 1383، ج 7؛ ركن زاده آدميت، محمدحسين. دانشمندان و سخن سرايان فارس. تهران: خيام، ‌1338، ‌ج 2، ص 546ـ 549؛ مرسلوند، ‌حسن. زندگينامة رجال و مشاهير ايران. ‌تهران: الهام، چ 1، 1373، ج 3، ص 218ـ 223.
ابوالقاسم رادفر