Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

دفتري، ايران (1325ق / 1907- 1374)، بازيگر تئاتر.

در رشت متولد شد و با وجود مخالفت با تحصيل او، با حمايت مادرش تحصيلات دوره ابتدايي را گذراند. در نوجواني با ضياء دفتري از هنرمندان نمايش گيلان ازدواج كرد. در نمايش «آرشين مالالان» به درخواست همسرش در نقش «گل‌چهره» ظاهر شد و آواز خواند.1

در 1307ش در رشت در «اپرت رستاخيز» نوشته ميرزاده عشقي به روي صحنه رفت.2 بعداً به تهران آمد و پس از تأسيس استوديو درام كرمانشاهي به كار در اين تشكيلات نمايشي دعوت شد و كرمانشاهي به تعليم او پرداخت.3 

ايران دفتري، در بسياري از نمايشنامه‌هاي تاريخي و اپرت در تماشاخانة تهران ايفاگر نقش‌هاي اصلي بود.4 پس از آن كه يكي از سالن‌هاي تئاتر تهران به نام دهقان نامگذاري شد، ايران دفتري در نمايشنامه‌هاي «خانواده فنا شده» و «ايده‌آل عشقي» بازي كرد. بعد هم به جامعه‌ي باربد پيوست و در نمايش‌هاي خاقان مي‌رقصد، قائم مقام، جان فداي وطن، نادرشاه، آقا محمدخان قاجار و يك شب در حرم ناصرالدين شاه5 در اين جامعه نقش ايفا كرد.

نمايش‌هاي ديگري كه ايران دفتري در آن به ايفاي نقش پرداخته عبارتند از: آخرين لحظه، بدرالدين و مه‌پاره، بلبل سرگشته، حافظ و صاحب عيار، شيرين و فرهاد، علي بهانه‌گير، مرد مرموز6 و چند نمايش ديگر.


منابع و مآخذ:

  1. فرهنگ هنرمندان ايراني: پژوهش و نگارش عبدالرفيع حقيقت (رفيع)، تهران، نشر كومش، چاپ اول 1383، ص 186.
  2. گلزار مشاهير: مريم آقاشيخ محمد- سعيد نوري نشاط، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، چاپ اول 1377، ص 410.
  3. شعاعي، حميد: فرهنگ سينماي ايران، تهران، شركت تعاوني تهيه و توزيع ناشران و كتابفروشان، چاپ 1354، ص 282.
  4. اسكويي، مصطفي: سيري در تاريخ تئاتر ايران، تهران، نشر آناهيتا- اسكويي، چاپ اول 1378، ص 363.
  5. گلزار مشاهير: همانجا.
  6. اميد، جمال: فرهنگ سينماي ايران، تهران، انتشارات نگاه، چاپ دوم 1377، ص 179.  
محمود عزیزی