Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

 رجايي، محمدعلي، (1312-1360ش)، وزير آموزش و پرورش، نخست وزير و دومين رئيس جمهور ايران.

رجايي در قزوين در خانواده‌اي مذهبي متولد شد. در چهار سالگي،1 پدرش را كه پيشه‌وري ساده بود، از دست داد و بدين سبب همزمان با تحصيل از دورة ابتدايي كار مي‌كرد. او در 1327ش به تهران آمد. ابتدا شاگرد مغازة آهن‌ فروشي شد و سپس به دستفروشي پرداخت و پس از چندي به استخدام نيروي هوايي درآمد و همزمان به ادامة تحصيل پرداخت و ديپلم گرفت. اما پس از مدت 5 سال از نيروي هوايي استعفا داد و پس از فارغ‌التحصيلي در رشتة رياضي از دانشسراي عالي به تدريس پرداخت و سپس در رشتة آمار در مقطع كارشناسي ارشد ادامة تحصيل داد. رجايي هم زمان با تحصيل فعاليت‌هاي سياسي خود را در كنار مهندس بازرگان، دكتر سحابي و آيت‌الله طالقاني، در جبهة ملي* آغاز كرد و سپس به عضويت نهضت آزادي ايران در آمد و نشريات نهضت را به قزوين مي‌برد. رجايي در 11 ارديبهشت 1342 در قزوين دستگير و زنداني شد. او پس از يك ماه و نيم آزاد و به تدريس در دبيرستاني در تهران مشغول شد.

رجايي در 1346ش همكاري خود را با هئيت مؤتلفه آغاز و در تأسيس و ادارة بنياد تعاون و رفاه اسلامي، نيز شركت كرد او در 1349ش به سازمان مجاهدين خلق پيوست، اما به سبب نارضايتي از گرايش‌هاي كمونيستي اين سازمان پس از دو سال آن را ترك كرد. او در آبان 1353ش به اتهام بمب‌گذاري در دفتر هواپيمايي اسرائيلي ال عال در تهران دستگير و در آبان 1357 آزاد شد.

رجايي پس از استعفاي دكتر شكوهي، نخستين وزير آموزش و پرورش در جمهوري اسلامي ايران، مدتي سرپرستي اين وزارتخانه را به عهده داشت. او پس از استعفاي مهندس بازرگان رسماً از 25 آبان 1358ش به وزارت آموزش و پرورش منصوب شد و به اسلامي شدن نظام آموزشي پرداخت.3 او در مرداد 1359، از طرف مردم تهران به نمايندگي در اولين مجلس شوراي اسلامي انتخاب، و سپس به نخست‌وزيري منصوب شد. پس از عزل بني‌صدر، رجايي در دومين انتخابات رياست جمهوري، با كسب 88 درصد آراء به رياست جمهوري برگزيده شد.4

او سرانجام هنگام حضور در جلسة شوراي عالي امنيت ملي بر اثر انفجار بمب به شهادت رسيد. 5

 

مآخذ:

  1. رجايي، غلامعلي. سيرة شهيد رجايي. تهران: شاهد، 1377، ص 17.
  2. http://rajaee.roshd.ir/rajaee/zendegi.htm
  3. مديرشانه‌چي، محسن. انقلاب اسلامي ايران در دائرة‌المعارف‌هاي جهان. تهران: الهدي، 1379، ص 160.
  4. پزشكي، محمد؛ حسين‌زاده، سيدمحمدعلي؛ حقيقت، سيدصادق؛ فراتي، عبدالوهاب؛ ملكوتيان، مصطفي. انقلاب اسلامي ايران و چرايي و چگونگي رخداد آن. قم: دفتر نشر معارف، 1382، ص 187.
  5. بري ديزجي، علي؛ كريمي شرفشاده، علي‌اصغر؛ صفايي، مجيد. روزها و رويدادها. تهران: رامين، 1377، ج 2، ص 386.
سمیرا وکیل‌ها