Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

رودكي‌، ابوعبدالله جعفر بن محمد (د 329ق / 941م)، شاعر و استاد بزرگ سدة 4 ق و معاصر سامانيان‌. در قرية رودك نزديك سمرقند زاده شد.1 گاه او را بخارايي و زماني سمرقندي خوانده‌اند. او يكي از نخستين شعراي پارسي‌‌گوي است‌.2 به گفتة عوفي در 8 سالگي قرآن آموخت و آن راحفظ كرد. شعر نيز مي‌سرود. افزون بر آن آواز خوشي داشت واز ابوالعبك بختيار نواختن بربط را آموخت. عوفي و ابوذراعه جرجاني او را نابينا دانسته‌اند، اما سمعاني در الانساب‌، نظامي عروضي در چهارمقاله و صاحب تاريخ سيستان به اين امر اشاره‌اي‌نكرده‌اند.3 به ملازمت اميرنصر ساماني (حك 250ـ279ق / 864-892م) درآمد و ثروت فراوان اندوخت‌. به جز اميرنصر، ابوالفضل بلعمي وزير دانشمند ساماني و چند تن ديگر را مدح گفت‌.4 به كثرت شعر مشهور بود و رشيدي سمرقندي اشعارش را بالغ بر يك ميليون و 300هزار بيت شمرده كه جز اشعار اندكي باز نمانده است‌.5 مهم‌ترين منظومه‌هاي او كليله و دِمْنِه و سندبادنامه است‌.6 گاه اشعار او را باسخن ديگران‌، به ويژه قطران تبريزي به هم آميخته‌اند. شيوة شعر وي مبتني بر سادگي معني و رواني‌لفظ و عاري از گزاف و مبالغه است‌.7 قديم‌ترين بلكه نخستين شاعري است كه شعر رزمي سروده و به همين سبب پيشگام ابوشكور، دقيقي و فردوسي شمرده مي‌شود.8

 

مآخذ:

  1. خانلري (كيا)، زهرا. فرهنگ ادبيات فارسي‌. تهران‌: بنياد فرهنگ ايران‌، 1348، ص 238.
  2. نفيسي‌، سعيد. محيط زندگي و احوال و اشعار رودكي‌، تهران‌: اميركبير، 1341، ص‌297، 298 و 299.
  3. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ ادبيات در ايران‌، تهران‌: فردوسي، 1363، ج 1، ص 372-373.
  4. خانلري‌. همانجا.
  5. فروزانفر، بديع‌الزمان‌. سخن و سخنوران‌، تهران‌: خوارزمي‌، 1380، ص 18.
  6. اقبال آشتياني‌، عباس‌. تاريخ مختصر ادبيات ايران‌، به كوشش ميرهاشم محدث‌، تهران‌: هما، 1376، ص 148؛ مصاحب. ذيل «رودكي». ج 1، ص 1115.
  7. زرين‌كوب‌، عبدالحسين‌. با كاروان حلّه‌، تهران‌: جاويدان، 1362، ص 12-13.
  8. اقبال آشتياني‌. همان. ص 149.
ابوالقاسم رادفر