Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

رياض الشعرا

تذكره‌اي عمومي به فارسي در زندگينامة 2594 تن از شاعران فارسي گوي است. علي قلي خان والة داغستاني (د 1170 ق) شاعر و تذكره نويس ايراني اين تذكره را در 1161 ق تأليف و تدوين كرده است.1 در اين تذكره احوال شاعران بر اساس حرف اول نام يا تخلص آنها آمده كه از ابوالحسن خرقاني آغاز مي‌شود و به يحيي خان يكتا پايان مي‌پذيرد. در اين ترتيب حرف دوم و سوم نام رعايت نشده است.2 كتاب يك مقدمه، 28 روضه و يك خاتمه در ذكر احوال مؤلف را دربر دارد. انگيزة واله از نگارش رياض الشعرا نوعي نقد و تتبّع ادبي است. بنابر اين كوشيده است تا اين انگيزه را با عملي كردن مقاصدي چون: شرح و گزارش از فنون مختلف شعر، عرضة گزيده‌اي از اشعار خوب شاعران متقدم و متأخر، بيان وقايع تاريخي آن عصر كه با مسايل شعر و شاعري ارتباط دارد. و نيز بيان مرتبه و درجة شعر و شاعران، تحقّق بخشد.3 مؤلف در مقدمة‌ كتاب از 70 ديوان شعر و تذكرة‌شاعران متقدم و متأخر و چند جلد كتب تاريخي و كتابهاي ديگر نظير نفحات الانس و مجالس (العشاق يا مجالس النفائس) و جز آنها به عنوان مآخذ خود نام مي‌برد.4 روش نگارش آن جز در مقدمه، ‌ساده و عاري از تكلّف است.5 به عقيدة برخي از منتقدان، ‌تا كنون هيچ تذكره‌اي چون رياض الشعرا تأليف نشده است. نسخة كاملي از آن در كتابخانة ملي ايران نگهداري مي‌شود.6

مآخذ:

دانشنامة شبه قاره، به سرپرستي حسن انوشه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‌، ‌1380، ج 2، ص 1309.

2ـ گلچين معاني، ‌احمد. تاريخ تذكره‌هاي فارسي، تهران: سنايي، چ 2، 1363، ج 1، ص 650.

3ـ فتوحي، محمود. «نگاهي به تذكرة رياض الشعرا واله داغستاني»، ‌تهران: مجله دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگاه تربيت معلّم، ‌دورة جديد، س 2، ش 4 و 5 (بهار و تابستان 1373)، ‌ص 153ـ 154.

4ـ نقوي، ‌عليرضا. تذكره نويسي فارسي در هندو پاكستان، تهران: علمي‌، 1343، ص 304.

5‍ـ گلچين معاني، ‌احمد. تاريخ تذكره‌هاي فارسي، تهران: سنايي، ج 2، 1363، ج 1، ث 650.

6ـ رادفر، ابوالقاسم. «والة داغستاني و تذكرة رياض الشعرا»، ايران شناخت، ‌ش 5 (تابستان 1376)، ص 67 و 96.

ابوالقاسم رادفر