Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

مجاهدين خلق ايران، سازمان، عنوان تشكلي سياسي ـ نظامي.

اين سازمان پس از قيام 15 خرداد 1342ش* و نااميدي جناح مذهبي نهضت آزادي* از مشي سياسي و عملكرد نهضت آزادي و جبهة ملي* تشكيل شد. هستة اولية سازمان در 1344ش توسط سه دانشجو، محمد حنيف نژاد، سعيد محسن و علي‌اصغر بديع‌زادگان گذارده شد.1 آنها در گام نخست به تدوين ايدئولوژي ديني و سياسي خود پرداختند.2 پس از آشنايي رهبران سازمان با آثار ماركسيستي اولين گرايش‌ها به پذيرش ماركسيسم در 1348ش نمايان شد. سپس در 1354ش سران سازمان علناً اعلام كردند ماركسيست هستند و ايدئولوژي اسلامي را قبول ندارند كه اين امر موجب بروز اختلاف و جدايي بين مجاهدين گرديد و سازمان به دو شاخة مجاهدين مسلمان و مجاهدين ماركسيست تقسيم شد. مجاهدين ماركسيست در جريان انقلاب با گروه‌هاي مائوئيست ادغام شد و سازمان پيكار* در راه آزادي طبقة كارگر را تشكيل داد.3 سازمان عمليات نظامي خود را با هدف مبارزه با امپرياليسم، سرمايه‌داري و روحانيت محافظه‌كار از 1350ش آغاز و نشرية مخفي جنگل را منتشر كرد.4 در اواخر 1355ش به دليل متحمل شدن تلفات سنگين هر دو جناح سازمان به تجديد نظر در تاكتيك‌هاي خود پرداختند. جناح مجاهدين اسلامي به انتشار آثار خود و دكتر شريعتي* و فعاليت در دانشگاه‌ها پرداخت و جناح مجاهدين ماركسيست به فعاليت‌هاي كارگري خود شدت بخشيد و در جريان انقلاب با انبار كردن سلاح و جذب اعضاي جديد و انتشار بيانيه تشكيلات زيرزميني خود را حفظ كردند.5 پس از پيروزي انقلاب اختلاف موجود ميان روحانيت و سران سازمان به رويارويي و تقابل آنها انجاميد زيرا ادعاي مسلماني سران سازمان مانع از جبهه‌گيري علني آنها در برابر اسلام بود و از سوي ديگر انقلاب مانعي در تحقق اهداف سازمان بود. سازمان به رهبري مسعود رجوي براي تحصيل مقاصد سياسي خود ـ رسيدن به قدرت ـ در 1360ش جنگ مسلحانة خود را با نظام جمهوري اسلامي ايران آغاز كرد. پس ترتيب خروج بني‌صدر* از ايران توسط رهبران سازمان، سران سازمان نيز از ايران خارج شدند. در پاريس رجوي با دختر بني‌صدر ازدواج كرد. چندي بعد از آن جدا شد و براي ايجاد فشار مضاعف بر انقلاب و همكاري با صدام در جنگ ايران و عراق* به عراق رفت. پس از پذيرش قطعنامة 598 شوراي امنيت از سوي ايران در 1368ش اعضاي نظامي سازمان با نام عمليات مرصاد* به ايران حمله كردند كه ناكام ماندند. در حال حاضر اعضاي اين سازمان تنها گروه مسلحي هستند كه با انقلاب ايران مبارزه مي‌كنند.6 رجوي در 1364ش به تعبير خود انقلاب ايدئولوژيكي به راه انداخت و با مريم عضدانلو، همسر ابريشم‌چي، از اعضاي مهم سازمان، به فاصلة سه روز پس از طلاق وي ازدواج كرد.7

 

مآخذ:

  1. نوذري، عزت‌الله. تاريخ احزاب سياسي در ايران. شيراز: نويد شيراز، 1380، ص 171.
  2. جعفريان، رسول. جريان‌ها و جنبش‌هاي مذهبي ـ سياسي ايران سال‌هاي 1357-1320. تهران: مؤسسة فرهنگي دانش و انديشة معاصر، 1381، ص 224.
  3. نوذري، عزت‌الله. همان. ص 183-185.
  4. آبراهاميان، يرواند. ايران بين دو انقلاب: درآمدي بر جامعه‌شناسي ايران معاصر. ترجمة احمد گل‌محمدي، محمدابراهيم فتاحي وليلايي، تهران: ني، 1377، ص 606.
  5. همان. ص 610-611.
  6. لطيفي پاكدل، لطف‌علي. احزاب و تشكيلات سياسي در ايران. معاونت آموزش‌هاي عقيدتي سياسي نمايندگي ولي فقيه در نيروي مقاومت بسيج، 1379، ص 109-114.
  7. جعفريان، رسول. همان. ص 279.
الهه جواهری