Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

زه‌صداها يا كودوفون‌ها گروهي از سازها هستند كه در آن‌ها صدا از طريق ارتعاش زه يا سيم حاصل مي‌شود. زه‌صداها را مي‌توان به گروه‌هاي مختلفي تقسيم كرد مانند زه‌صداهاي آرشه‌اي يا زه‌صداهاي مضرابي (زخمه‌اي). زه‌صداهاي مضرابي خود مي‌توانند به دو گروه مقيّدات و مطلقات تقسيم شوند. مقيّدات سازهايي هستند كه امكان اخذ صداهاي مختلف بر روي يك وتر از طريق گرفتن نقاط مختلف سيم يا كوتاه و بلند كردن طول فعال وتر توسط انگشت‌ها وجود دارد. سازهاي تار*، سه‌تار*، دوتار*، تنبور* و رُباب* از اين زمره‌اند.

مطلقات سازهايي هستند كه در آن‌ها از هر وتر فقط مي‌توان يك صدا اخذ نمود. در اين سازها بر روي وترها انگشت گذاري نمي‌شود و طول فعال وتر با انگشت‌ها كوتاه و بلند نمي‌شود. سنتور* و قانون* از اين جمله است. مطلقات هم چنين از نظر نحوة به صدا در آوردن سيم‌ها مي‌توانند به دو گروه چكشي و زخمه‌اي تقسيم شوند. سنتور* از گروه چكشي و قانون* از گروه مضرابي است. سازهاي آرشه‌اي رايج در ايران جملگي از گروه مقيّدات هستند و در ايران ساز آرشه‌اي مطلق وجود ندارد.

 

مآخذ:

اطلاعات اين مدخل از طريق منابع زير تأمين شده است:

  • رده‌بندي سازهاي جهان. كورت زاكس، هورن بوستل.
  • كار ميداني.
  • دايرةالمعارف سازهاي ايران. جلد اول، محمدرضا درويشي، ماهور.
     محمدرضا درویشی