Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ساعدي، غلامحسين (1314 ـ 1364 ش) نمايشنامه‌نويس، داستان‌نويس.

غلامحسين ساعدي مشهور به گوهر مراد در تبريز به دنيا آمد. تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در زادگاهش به پايان رساند. سپس به تهران آمد و رشتة پزشكي خواند. از اواخر دهة سي و اوايل دهة چهل به كار نويسندگي پرداخت.1 در 1314ش همكاري با مجلة آرش و كتاب هفته را آغاز كرد و از اين راه با بزرگان شعر و ادب ايران نظير پرويز ناتل خانلري* و ديگران آشنا شد.2 در ميان سال‌هاي 1342ـ1343 ش و نيز 1345 ـ 1346 ش داستان‌ها و نمايشنامه‌هاي ساعدي مورد استقبال هنر دوستان قرار گرفت. در 1353 ش با مشاركت گروهي از نويسندگان به انتشار مجلة الفبا پرداخت، ‌اما پيش از انتشار شمارة ششم اين مجله به زندان افتاد.3 در 1357 ش به دعوت انجمن قلم امريكا به آن كشور رفت. در همان سال سفري هم به لندن كرد و در طول اقامت خود در آنجا در انتشار مجلة‌ ايرانشهر با احمد شاملو* به همكاري پرداخت.4 در اواخر 1360 ش رهسپار پاريس شد. سرانجام در همان‌جا درگذشت.5 در نمايشنامه‌هاي ساعدي دو شيوة رواني و اجتماعي با هم آميخته است و گاه جنبة رواني آنها بر واقعيت‌هاي زيستي و اجتماعي مي‌چربد.6 قصه‌هاي او از نظر فرهنگ جغرافيايي بر سه محور اساسي قرار دارد: 1ـ بندرهاي جنوب كشور، 2ـ روستاهاي آذربايجان، 3ـ شهرهاي بزرگ.7 شبنشيني با شكوه (چ 2، 1339 ش)؛ عزاداران بَيَل (1343 ش)؛ آي با كلاه، ‌آي بي كلاه (1346ش)؛ پرواربندان (1348 ش)؛ چشم در برابر چشم و فيلم نامة گاو از جمله آثار مشهور وي هستند.8

 

مآخذ:

1ـ حقوقي، محمد. ادبيات امروز ايران (1)، ‌تهران: نشر قطره، ‌چ 4، 1379 ش، ص 235.

2ـ مجابي، ‌جواد. شناختنامة غلامحسين ساعدي، تهران: نشر قطره، چ 1، 1378 ش، ‌ص 9.

3ـ اتحاد، ‌هوشنگ. پژوهشگران معاصر ايران، تهران: فرهنگ معاصر، چ 1، 1382 ش، ص 920، 921.

4ـ همان، ص 922.

5ـ مجابي، ‌جواد. ص 14.

6ـ دستغيب، عبدالعلي. نقد آثار غلامحسين ساعدي، تهران: چاپار، چ 1، 1352 ش، ص 16.

7ـ سپانلو، محمدعلي. نويسندگان پيشرو ايران، تهران: كتاب زمان، چ 1، 1362 ش، ص 117.

8ـ مجابي، جواد. همان، ص 15.

و نيز نگ: آژند، ‌يعقوب. ادبيات داستاني در ايران و ممالك اسلامي، ‌تهران: آرمين، ‌چ 1، 1373 ش، ص 150؛ ياحقي، ‌محمدجعفر. جويبار لحظه‌ها، ‌تهران: جامي، چ 1، 1378 ش، ص 274 ـ 275.

ابوالقاسم رادفر