Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ساق پیچ، نواری پارچه‌ای و یا نوعی پوشش پارچه‌ای و یا گاه چرمی و مانند آن که ساق پا را با آن بپوشانند.1

ایران باستان٭: در ایران، قبل از آریاییان، بر ساق پای برخی از جنگیان ایلام باستان نوعی ساق پوش دیده می‌شود.2 که اغلب از قوزک پا تا زیر زانوان را می‌پوشاند. اما نوعی از این ساق پوش‌ها، گاه حتی تا بالای زانوان هم می‌رسید که با تسمه‌هایی به پا محکم شده بود.3  

ابتدای اسلام تا مغول : در این دوره‌ها نیز از ساق پوش‌ها استفاده می‌شده است.4

مغول تا عصر حاضر: در دوره مغول اغلب ساق پوش‌ها، صفحاتی فلزی بودند.5 که در دوره‌های بعدی نبز استفاده می‌شد.6 صفویان ظاهراً غیر از صفحات  فلزی، از قطعات چرمی و یا از الیاف متراکم و بافته شده نوعی گیاه نیز برای تهیه ساق پوش‌های خود استفاده می‌کردند.7  این ساق پوش‌ها را معمولاً با پنج بندینک به پا می‌بستند، یعنی پشت پا را این ساق پوش‌ها نمی‌پوشاند. در بیشتر مواقع زانوبندی نیز بر آن بسته می‌شد.8

 

مآخذ :

  1. یادداشت مولف.
  2. Amiet,P.Glyptique Susienne,Paris,1972,vol I,P.223,vol II,Pl.160,no 1729
  3. Ibid,vol I,Pp.229-235,260,vol II,Pl.161-164,175,no 1746-1770,1794-1798,2021
  4. ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/1965م، ج4، ص 209-21، ج5، ص81-82.
  5. Gray,B; La peinture Persane,Genève,1977,Pp.47-52.  
  6. نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد. موزه لندن، لوندرز،Add.18113  ، ورقه 31؛ نسخه شاهنامه، تبریز: توپکاپی استانبول، عکاشه، باب الثالث، 157-158، لوحه 153رنگی.
  7. Gray,Pp.66-67,106.
    شاهنامه (رزم نامه) تیموری، موزه لندن، لندرزor.2780  ، ورقه 213؛ خاورنامه ابن حسام،  موزه هنرهای تزیینی تهران. ورقه 211؛ لصراف، شهاب، الفروسیة، الریاض. المکتبة العربیة السعودیة، 1421ق، ج2، ص244،  لوحه 199، نقش سیاه و سفید. موزه برلین، S. 24
  8. شاهنامههای کاخ گلستان. ش 1946، ص39، 697، مجالس دوم، چهل و هفتم و هفتاد و پنجم؛ ش 2245، ص573، مجلس پنجاه و پنجم؛ شاهنامههای موزه ایران باستان. ش2120-312، ص357، مجلس هفدهم؛  همانجا، تک‌برگ، ش4532.
  9. Maddison,F;E.S.Smith; Science,tools & magic, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art,ed,J.Raby,Oxford university press,vol XII,1997, Pp.28-29
  10. کپی شاهنامه، ظاهراً دربار مغولان هند، حدود 1204-1205ق (1790م)، مجموعه خلیلی، Mss 145 f 75a ؛ شاهنامه موزه رضا عباسی، داوری- شیرازی، ص113، مجلس ششم.
محمدرضا چیت‌ساز