Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

سُرنا از خانواده‌ي سازهاي هوا صدا*ي زبانه‌دار با زبانة منفرد و دولايه است. در متون مربوط به ادبيات و موسيقي قديم ايران اين ساز با نام‌هاي ديگري چون سرناي، سورنا، سورناي نيز به ثبت رسيده است. در بسياري از نواحي ايران سرنا با عنوان اختصاصي «ساز» نيز شناخته مي‌شود. سرنا در اغلب مناطق موسيقهايي ايران متداول است. اين ساز كه از گذشته‌هاي دور در ايران و بسياري از فرهنگ‌هاي ديگر جهان حضور داشته در اندازه‌ها و الگوهاي مختلفي ديده مي‌شود. سرنا داراي قطعات مختلفي چون بدنة مخروطي با دهانه‌ي شيپوري، دوشاخه‌ي داخل بدنه، ميل، زبانه و لب‌گير است. 

اين ساز داراي 7 سوراخ صوتي در جلو و يك سوراخ صوتي در پشت است اما سرناهايي با 6 يا حتي 5 سوراخ صوتي در جلو نيز مشاهده شده است. نحوه‌ي دميدن در سرنا ممتد و در اصطلاح به صورت نفس برگردان است. كاربرد اصلي سرنا در مجالس عروسي و شادماني در روستاها وايلات و عشاير است اما در برخي از مناطقي چون لرستان، كرمانشاه، ايلام و بختياري از اين ساز در مجالس عزاداري نيز استفاده مي‌شود. دربرخي از نواحي ايران نيز از سرنا در مجالس تعزيه و شبيه‌گرداني استفاده مي‌گردد. هم‌چنين درگذشته سرنا از جمله سازهاي مورد استفاده در نقاره‌خانه* نيز بوده است. سازهاي همراهي كننده‌ي سرنا شامل انواع دهل*، انواع نقاره‌* و در برخي موارد تمبك و ندرتاً دايره* است بدنه‌ي سرنا از چوب است و معمولا از چوب‌هاي سخت و مقاوم در ساختن بدنه استفاده مي‌شود.  


مآخذ:

  • اطلاعات اين مدخل از طريق كار ميداني به دست آمده است.
  • مشروح اطلاعات در باره‌ي سرنا در جلد چهارم دايره‌المعارف سازهاي ايران. محمدرضا درويشي منعكس است.   

محمدرضا درویشی