Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شاهنامه تهماسبي، معروف به شاهنامة هوتون، نسخة خطي مصور از شاهنامة فردوسي كه در كارگاه كتابخانة شاه تهماسب اول صفوي، در تبريز، تدوين شد.1

زمان آغاز و پايان تدوين اين شاهنامه روشن نيست، ولي در بالاي يكي از صفحات مصور، تاريخ 934 به چشم مي‌خورد.2 احتمالاً دستور كتابت اين شاهنامه در زمان وليعهدي تهماسب ميرزا از جانب پدرش به نام وي صادر شده است.3 نگارگران برجستة آن دوران از جمله سلطان محمد، مير مصور، آقا ميرك،4 مير سيد علي، مظفرعلي، دوست محمد و ... در تصويرسازي 258 نگارة اين شاهنامه همكاري داشتند.5 شاه تهماسب براي شادباش گويي جلوس سلطان مراد سوم عثماني اين شاهنامه را براي او فرستاد (983ق / 1576م) ساليان بعد، رتشيلد آن را در پاريس خريد (   ق / 1903م) سپس به مالكيت آرتور هاتون در آمد (1959م) 78 نگاره آن به موزة مترو پلتين نيويورك هديه شد (   / 1972م)6 و صفحات باقي مانده اكنون در موزة هنرهاي معاصر تهران و موزه رضا عباسي (انگاره) محفوظ است.7

نگاره‌هاي اين نسخه، نشان از هم‌آميزي سنت‌هاي باختري (تبريز) و خاوري (هرات) دارند. خصوصاً نگاره‌هاي منسوب به سلطان محمد كه جهاني رنگارنگ، پر تپش و رمزآميز را تجلي مي‌بخشد و به طرزي استادانه خيال پردازي تركمني و واقع‌گرايي بهزاد را در هم مي‌آميزد.8

 

مآخذ:

  1. پاكباز، روئين. دايرةالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، 1378، ص 329.
  2. پاكباز، روئين. نقاشي ايراني از ديرباز تا امروز. تهران: نارستان، 1379، ص 87.
  3. شريف‌زاده، عبدالمجيد. تاريخ نگارگري در ايران. تهران: حوزة تبليغات اسلامي، 1375، ص 135.
  4. رابينسن، ب. و. هنر نگارگري ايران. ترجمة يعقوب آژند، تهران: مولي، 1375، ص 53-55.
  5. پاكباز، روئين. دايرةالمعارف هنر. همان، ص 329.
  6. رابينسن، ب. و. همان. ص 53.
  7. شريف‌زاده، عبدالمجيد. همان. ص 87.
  8. پاكباز، روئين. نقاشي ايراني از ديرباز تا امروز. ص 87 و 91.

علی بوذری