Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شايست نشايست (šāyist nē - šayist)، رساله‌اي به زبان پهلوي دربارة دستورهاي ديني مكتوب از جمله آيين‌هاي پاديابي و توبه و پيرامون 13700 كلمه‌. متن آن را زرتشتيان ايران براي همكيشان خود به هند مي‌فرستادند.1

عنوان شايست نشايست را (آنچه روا است و آنچه ناروا است‌) دانشمندان زرتشتي در سدة گذشته بدان داده‌اند. نام نويسنده يا گردآورنده كتاب معلوم نيست‌. وي از تفسير نَسك‌هاي اوستا به پهلوي (زند)، به ويژه از نسك‌هاي مربوط به قوانين (داد) استفاده كرده و گاه نام مأخذ خود را نيز به دست مي‌دهد. از تاريخ نگارش كتاب نشانه‌اي وجود ندارد، اما مي‌توان با در نظر گرفتن نثر كتاب‌، تأليف آن را در اواخر دورة ساساني دانست‌.2

كتاب 10 بخش و متممي نيز مشتمل بر 13 فصل دارد. متن كتاب به فارسي ترجمه شده و واژه‌نامه‌اي نيز در بر دارد.3 دو نسخة اصلي از شايست نشايست در دست است‌. نسخه‌هاي ديگري را نيز از روي اين دو نسخه استنساخ كرده‌اند. نسخة مستقل ديگري هم از آن در كتابخانة مهرجي رانا در نوساري هند نگهداري مي‌شود.4 وست [1] اين كتاب را در 1880 م ترجمه و چاپ كرده است‌.


مآخذ:

  1. سميعي‌، احمد. ادبيات ساساني‌. تهران‌: دانشگاه آزاد ايران‌، 1355، ص 38.
  2. تفضّلي‌، احمد. تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام‌. به كوشش ژاله آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 279، 280.
  3. زرشناس‌، زهره‌. زبان و ادبيات ايران باستان‌. تهران‌: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‌، 1382، ص 68.
  4. تفضّلي‌. همان. ص 281.

     

[1]. West

ابوالقاسم رادفر