Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شكاك، از ايلات كرد استان آذربايجان غربي.

برخي شكاك را در اصل «شه كاك» (شاه كاك)1 و به معناي شاه مرد (مرد بزرگ) و برخي نيز كاك را نام قلعه‌اي بزرگ (شه كاك = قلعة بزرگ) در آذربايجان دانسته‌اند كه اجداد شكاكي‌ها آن را ساخته‌اند.2

مردم ايل شكاك در نواحي مرزي ايران و تركيه و در روستاهاي اطراف شهرهاي سلماس و اورميه پراكنده‌اند.3 قسمتي از ايل شكاك در زمان حكومت صفويان به همراه ديگر ايلات و طوايف كرد از منطقة كردستان به نواحي قوچان در خراسان كوچانده شدند. شكاكي‌هاي خراسان به شقاقي معروفند.4

امروزه اكثر مردم ايل شكاك يكجانشين شده‌اند و گروه‌هايي از آنها براي چراي دام‌ها به مناطق سردسير و گرمسير در منطقه كوچ مي‌كنند.6

كوچندگان ايل شكاك بين دهستان‌هاي شهرستان‌هاي اروميه، پيرانشهر، خوي، سردشت و سلماس استان آذربايجان غربي ييلاق و قشلاق مي‌كنند.7

ساختار ايلي به صورت، ايل، تيره، طايفه، باب، زومه (اوبه)، مال (خانوار) است. ايل شكاك به دو تيرة بزرگ عبدويي و كارداري (قارداري) كه هر كدام داراي شاخه‌هاي متعددي هستند، تقسيم مي‌شود. رؤساي ايل اكثراً از تيرة عبدويي (عَوْدُويي) برخاسته‌اند.8 يكي از مشهورترين رؤساي ايل شكاك كه براي استقلال كردها با حكومت رضا شاه سال‌ها جنگيد، اسماعيل آقا (سميتقو) نام داشت كه از تيرة عبدويي برخاسته بود.9

شمار كل جمعيت ايل شكاك را در 1345ش 4850 خانوار و 25012 نفر آورده‌اند. شمار كوچندگان اين ايل را در 1377ش 816 خانوار و 6230 نفر تخمين زده‌اند.10

كشاورزي و دامداري و صنايع دستي از عمده‌ترين مشاغل مردم ايل شكاك است.11

گروه‌هايي از مردم ايل شكاك سني شافعي و حنفي و برخي شيعه مذهبند.12

 

مآخذ:

  1. مردوخ كردستاني، شيخ محمد. تاريخ كرد و كردستان و توابع يا تاريخ مردوخ. سنندج: 1351، ص 98.
  2. دهخدا. لغت‌نامه. ج 39، ص 231.
  3. اسكندري‌نيا، ابراهيم. ساختار سازمان ايلات و شيوة معيشت عشاير آذربايجان غربي. بندرانزلي: 1366، ص 369؛
    Van Bruinssen, M. M. "Shakāk", EI2/1X/245.
  4. توحدي، كليم‌الله. حركت تاريخي كرد به خراسان. مشهد: 1359، ص 1/7-8.
  5. اسكندري‌نيا، ابراهيم. همانجا.
  6. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستان‌ها. تهران: 1378، ص 21-30.
  7. اسكندري‌نيا، ابراهيم. همان. ص 33، 369-371.
  8. ممتحن‌الدوله، ميرزا مهدي خان. خاطرات. تهران: 1353، ص 21؛ توحدي، كليم‌الله. همان. 1/488.
  9. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 21.
  10. شهريار افشار، بيژن، «ايل شكاك»، هنر و مردم. ش 44، ص 42-44.
  11. فتحي، محمد. همانجا؛ سنندجي، ميرزا شكرالله. تحفة ناصري در تاريخ و جغرافياي كردستان. به كوشش حشمت‌الله طبيبي، تهران: 1366، ص سي و دو.

معصومه ابراهیمی