Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شيباني، عنايت‌الله. (1311ق / 1893م 1370ش)، بازيگر نمايش و نوازنده و آوازه‌خوان.

در تهران متولد شد و در مدارس رشديه، علميه، آمريكايي‌ها و سرانجام مدرسه‌ي آليانس تحصيل كرد، وليكن به سبب فعاليت سياسي و عضويت در حزب دمكرات موفق به اخذ ديپلم نگرديد. در همان زمان به فراگيري ساز تار پرداخت و با اجازة پدر، بطور علني ساز مي‌نواخت و آواز مي‌خواند.1

عنايت‌الله شيباني بعداً به انجمن اخوت كه ظهيرالدوله آن را اداره كرد، پيوست و از فعالترين اعضاي اين انجمن گرديد. او با ديگر فعالان حزب دموكرات، بخشي از كارهاي نمايشي خود را در خانة ظهيرالدوله تدارك مي‌ديدند.2

پس از تشكيل گروه تئاتر ملي* در سال 1331ق / 1912م عنايت‌الله رسماً وارد كار نمايش شد و در نمايشنامه‌ها‌ي «لورا و شهرستانك» و «وهم» در حضور ظهيرالدوله حاكم تهران بازي كرد.3

عنايت‌الله شيباني با سيدعلي خان نصر در تأسيس شركت كمدي ايرن در 1303ش همكاري داشت و در نمايشنامه‌‌هاي «علاء‌السلطنه» (اسطوخُدوس) و «دمپختك» از نوشته‌هاي نصر به الفباي نقش پرداخت. براي اولين بار در نمايش موزيكال «اپرت قوزي» در نقش نوكر مقابل نصر در نقش «قوزي» ظاهر شد. در نقش «ماهك» در نمايشنامة «فردوسي»، نوشته‌ي نصر همراه با سنتور ميرزاعلي اكبر خان سنتوري آوازي در دستگاه سه‌گاه خواند كه بسيار مورد توجه قرار گرفت. پس از تأسيس هنرستان هنرپيشگي تهران در ارديبهشت 1318، با عنوان استادي مشغول به كار شد و تا 1334ش كه اين هنرستان داير بود، در آنجا انجام وظيفه مي‌كرد.

عنايت‌الله شيباني در بيش از 150 نمايشنامه بازي كرده است. وي دو قطعه‌ي نشان شير و خورشيد درجه سوم و چهارم از احمد شاه دريافت كرد و از طرف احمد شاه به لقب شكوه‌الممالك مفتخر گرديد.4


منابع و مآخذ:

  1. سيماي هنرمندان ايران: بكوشش و گزينش حبيب‌الله نصيري‌فر، تهران، صفي‌عليشاه، چاپ اول 1374، جلد اول، صص 299 و 300.
  2. اسكويي، مصطفي: سيري در تئاتر ايران، تهران، نشر آناهيتا- اسكويي، چاپ اول 1378، ص 169.
  3. فرهنگ هنرمندان ايراني: پژوهش و نگارش عبدالرفيع حقيقت (رفيع)، تهران، نشر كومش، چاپ اول 1383، ص 273.
  4. سيماي هنرمندان ايران: همان، صص 301 و 302.
محمود عزیزی