Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شيخ طبرسي، عارف، فقيه و مفسر بزرگ سدة ششم هجري.1 ابو علي فضل ابن فضل ـ طبرسي النسبة و الشهرة، ابو علي الكنيه، امين‌الدين اللقب و گاه ملقب به امين الاسلام.2 در (468ـ469ق)، در مشهد به دنيا آمد.3 نام او منسوب به تفرش از نواحي اراك است. اما شيخ تصريح كرده كه نسبت آن به طبرستان از بلاد مازندران كه گاه به گيلان تعميم داده، مي‌رسد؛ نه به طبرس قم كه معرّب ناحية تفرش است.4 طبرسي از جمله عالماني است كه آثار قلمي بسيار داشته و نوزده عنوان آنها در ريحانةالادب ذكر شده.5 از جمله آثار وي عبارت‌اند از 1ـ حدائق‌الامور در اخبار، 2ـ الشواهد، 3ـ مكارم الاخلاق در مورد اخلاق اسلامي و احاديث قرن ششم، 4ـ عدةالسفر و عدةالحضر، 5ـ كنوز النجاج در ادعيه.6 نيز داراني سد تفسير است، تفسير كبير «مجمع‌البيان»، تفسير وسيط «جوامع الجامع»، تفسير وجيز «الكافي الشافي».7 و از جمله شاگردان شيخ عبارت‌اند از شيخ عبداله دوريستي، شيخ حسن بن فضل (صاحب مكارم اخلاق)، شيخ منتخب الدين (صاحب فهرست)، قطب راوندي (شارح نهج‌البلاغه).8 از فتاوي مشهور شيخ اين است كه وي همة منهيات ديني را از جمله معاصي كبير مي‌دانست و معتقد بود صغير بودن بعضي نسبت به مافوق خود است.9 شيخ در 548ق در سبزوار درگذشت و جنازة او به مشهد منتقل و در فاصلة 250 متري شمال شرقي حرم حضرت رضا (ع) مدفون شد.10

 

مآخذ:

  1. گرجي، ابوالقاسم. تاريخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌هاي «سمت»، 1379، ص 224.
  2. مدرس، ميرزا محمدعلي. ريحانةالادب. تبريز: چاپخانة شفق، 1324، ج 4، چ 2، ص 36.
  3. كريمان، حسين. طبرسي و مجمع‌البيان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1341، ج 1 و 2، تجديد به كوشش علي كريمي، مؤسسة انتشارات فرهاني، 1376، ج 1 و 2، ص 32.
  4. ريحانةالادب. ص 33.
  5. تاريخ فقه و فقها. ص 224.
  6. ريحانةالادب. ص 38 و 39.
  7. همان. ص 39.
  8. تاريخ فقه و فقها. همانجا.
  9. همانجا.
  10. طبرسي و مجمع‌البيان. همانجا.
    اسدالله معظمی گودرزی