Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

شيخ فضل‌الله نوري (1259-1327ق)، عالم و فقيه عصر مشروطه.

پس از تحصيلات ابتدايي در زادگاهش شهر نور، عازم تهران شد، سپس به نجف رفت و در محضر حبيب‌الله رشتي و ميرزاي شيرازي به تحصيل پرداخت.1 پس از رسيدن به درجة اجتهاد به تهران آمد، به واسطة تسلط در علوم اسلامي رتبة اول روحانيت پايتخت را حائز گرديد.2 در جريان نهضت مشروطه متحد با ساير علما به مبارزه با استبداد پرداخت3 و با تلاش‌هاي ايشان نظارت پنج فقيه جامع‌الشرايط بر مصوبات مجلس در متمم قانون اساسي به تصويب رسيد.4 با مشاهدة تغيير روية مشروطه‌خواهان و پاره‌اي پيش‌آمدهاي عاطفي ـ اجتماعي، به مخالفت با آنها برخاست و خواهان مشروطة مشروعه شد5 و با محمدعلي شاه و استبداديان در يك خط قرار گرفت. اصرار و پافشاري وي بر مواضع خود موجب شد كه مشروطه‌خواهان در دادگاهي كه قضاوت آن را شيخ ابراهيم زنجاني بر عهده داشت وي را محكوم به اعدام كنند.6 از آثار وي است: 1- رسالة منظوم الدرر التنظيم، 2- صحيفة قائميه، 3- رسالة سؤال و پاسخ، 4- رسالة عمليه، 5- تذكرة الغافل و ارشاد الجاهل، 6- شرح مقاصد، 7- رسالة تحريم مشروطيت، 8- بياض، 9- ديوان اشعار.7

 

مآخذ:

  1. تركمان، محمد. رسائل، اعلاميه‌ها، مكتوبات و روزنامة شيخ شهيد فضل‌الله نوري. ج 1، تهران: مؤسسه خدماتي فرهنگي رسا، 1362، ص 9.
  2. ملك‌زاد، مهدي. تاريخ مشروطيت. ج 7 و 8، تهران: علمي: 1358، ص .
  3. تقي‌زاده، حسن. مشتمل بر شمه‌اي از تاريخ اوايل مشروطيت. تهران: بي نا، 1338، ص 66.
  4. لوايح شيخ فضل‌الله نوري. به كوشش هما رضواني، تهران: نشر تاريخ ايران، 1362، ص 32.
  5. همان.
  6. ناظم‌الاسلام كرماني، محمد. تاريخ بيداري ايرانيان. به كوشش علي‌اكبر سعيدي سيرجاني، ج 5، تهران: نوين، ص 535-537.
  7. انصاري، مهدي. شيخ فضل‌الله نوري و مشروطيت. تهران: اميركبير، 1376، ص 37-40. 
اکبر فلاحی