Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

صفي‌الدين اردبيلي، شيخ صفي‌الدين اسحاق اردبيلي (736-650ق / ؟ م) از مشايخ بزرگ صوفيه. او پسر امين‌الدين جبرائيل و جد اعلاي سلسلة صفويان بود و سلسلة صفوي نام خود را از او گرفته بود..

صفي‌الدين در آغاز براي طي طريق و تزكيه نفس نزد نجيب‌الدين بزغوش راهي شيراز شد. اما پيش از رسيدن او به شيراز نجيب‌الدين درگذشت.1 بنابراين صفي‌الدين به ديدار سعدي شيرازي شتافت اما معاشرت او را نپسنديد و به توصية برخي نزد شيخ زاهد گيلاني در لاهيجان رفت. شيخ زاهد در تحولات روحي و فكري او تأثير بسيار داشت، او را صفي خطاب كرد و به مراتب عليه و مقامات سينه مژده داد.2  با مرگ شيخ زاهد، صفي دختر او را به زني گرفت. او كه كرامات بسيار داشت3، چندان بر مريدانش افزوده شد كه در دوران ايلخانان از شكوه، جلال، قدرت و شوكت بسيار برخوردار بود.4 او چندان با حكومت دنيوي سروكاري نداشت، اما عاري از نفوذ سياسي هم نبود و در عرفان و تصوف ايران، به ويژه آذربايجان، تأثير بسيار گذارد.5 رشيدالدين فضل‌الله همداني وزير ايلخانان و پسرش، ارادت خاصي به او داشتند.6 پس از شيخ صفي پسرش صدرالدين موسي جانشين او شد و آرامگاه پدر را كه در دورة صفويان كانون مذهبي آنان بود توسعه داد.7

 

مآخذ:

  1. سيوري، راجر. ايران عصر صفوي. ترجمة كامبيز عزيزي، تهران: 1372، نشر مركز، ص6.
  2. اسكندربيك منشي (تركمان)، تاريخ عالم آراي عباسي. به كوشش ايرج افشار، تهران: 1334، اميركبير و كتابفروشي تأييد اصفهان، ج1، ص12.
  3. ولي قلي بن داود قلي شاملو. قصص الخاقاني. تصحيح دكتر سيدحسن سادات ناصري، تهران: 1371، وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامي، ج1، ص22.
  4. مذاوي، ميشل. پيدايش دولت صفوي. ترجمة يعقوب آژند، تهران: 1368، نشر گسترده، ص129.
  5. موحد، صمد. صفي‌‌الدين اردبيلي چهرة اصيل تصوف آذربايجان. تهران: 1381، طرح نو، ص400.
  6. هينتس، والتر. تشكيل دولت ملي در ايران. ترجمة كيكاووس جهانداري، تهران: 1367، خوارزمي، ص3.
  7. براي آگاهي بيشتر: كسروي‌تبريزي، احمد. شيخ صفي و تبارش. تهران: 1342، پايدار.
    مهدی ابوالحسنی ترقی