Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ضَمان، متعهد یا ملزم بودن به تأدیه مالی یا انجام دادن امری.

ضمان، در لغت تازی، بر گرفته از ریشة «ضَمَنَ» به معنای کفالت، بر عهده گرفتن، ضمانت و پذیرفتن است.1 در حقوق، به نقل ذم‍‍ّه‌ای به ذمّة دیگری گویند.2 ضمان، بر دو قسم است: ضمان عقدی، که نوعی انتقال دین است و این که شخصی مالی را که بر ذمّة دیگری است بر عهده بگیرد؛3 ضمان قهری، که مسئولیت خارج از قرارداد است و ناشی از غصب و آن چه در حکم غصب است، مانند اتلاف، تسبیب و استیفاء.4 صاحب جواهر معتقد است که ضمان، عقدی است که برای تعهد به پرداخت مالی از سوی شخصی که عهده‌دار پرداخت آن نیست، مقرر شده است.5 آن چه در حقوق، از ضمان، مورد نظر است، ضمان عقدی است. متعهد را ضامن، طرف دیگر را مضمون‌ٌله و شخص ثالث را مضمونٌ عنه یا مدیون اصلی گویند.6‌ در ضمان، شرط نیست که ضامن، مال‌دار باشد؛ لیکن اگر مضمونٌ‌‌له در وقت ضمان، به عدم تمکن  ضامن جاهل باشد، می‌تواند عقد ضمان را فسخ کند؛ ولی اگر بعد از عقد غیر ملی شود، مضمون‌ٌله خیاری نخواهد داشت.7 هرگاه چند نفر ضامن شخصی شوند، ضمانت هر کدام که مضمون‌ٌله قبول کند، صحیح است.8 هر گاه ضمان، مدت داشته باشد، مضمون‌ٌله نمی‌تواند قبل از انقضاء مدت، از ضامن مطالبة طلب خود را کند، اگر چه دین، حال باشد.9

 

مآخذ:

  1. المنجد. 1/1001؛ فرهنگ لاروس. 2/1361؛ تهذیب اللغة. 12/49.
  2. انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی. دانشنامة حقوق خصوصی. تهران: محراب فکر، 2/1274.
  3. مادة 684 قانون مدنی.
  4. مادة 307 قانون مدنی.
  5. نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام. 26/113.
  6. مادة 684 قانون مدنی؛ مادة 698 قانون مدنی.
  7. مادة 690 قانون مدنی.
  8. مادة 689 قانون مدنی.
  9. مادة 702 قانون مدنی.
اسدالله معظمی گودرزی