Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

علي بن ربن طبري، ابوالحسن، فرزند سهل، پزشك، داروشناس و متكلم ايراني سدة 3ق/9م. در خانواده‌اي مسيحي و احتمالا در مرو زاده شد. پزشكي را نزد پدر آموخت و از آثار پزشكان يوناني نيز (احتمالا به واسطة ترجمه‌هاي سرياني و نه عربي) بهره برد. در جواني به مازيار فرزند قارن، فرمانرواي طبرستان پيوست و پس از پايان كار او، به بغداد رفت و در روزگار معتصم، واثق و متوكل از نزديكان خلفاي بغداد بود. در حدود 240ق / ؟م به اسلام گرويد و كتاب الدين و الدوله في اثبات نبوه النبي محمد (ص) را  در اثبات برتري اسلام بر ديگر اديان نوشت.1و2و3 مهمترين اثر وي فردوس الحكمه، يك دايره المعارف علوم طبيعي است كه در آن از حكمت طبيعي، تاريخ تكامل، پزشكي و روانپزشكي (طب الابدان و الانفس)، داروسازي، تغذيه، اقليم شناسي. كيهان شناسي و نجوم نيز سخن گفته شده است.4 مطالب اين كتاب از ديدگاه دانش پزشكي ارزش چنداني ندارد و به هيچ روي به پاي آثار رازي*، اهوازي*، ابوالحسن طبري*، ابن سينا* و ديگر پزشكان برجستة ايراني نمي‌رسد.5و6 گرچه از تجربيات پزشكي خود و پدرش سخن مي‌گويد، اما چنين مي‌نمايد كه تجربيات درماني چندان ارزشمندي نداشته است. علي بن ربن بيش از همه از پزشكان و فيلسوفان يوناني و در درجة نخست از ارسطو و اسكندر افروديسي، بقراط و جالينوس نقل قول مي‌كند. مطالبي كه وي دربارة پزشكي هندي آورده است، به نظر مايرهوف از ترجمة عربي آثار هندي برگرفته شده است.7

 

مآخذ:

  1. ابن ابي اصيبعه. عيون الأنباء. به كوشش آگوست مولر، قاهره: 1299ق، ج1 ، ص 308-309.
  2. علي بن ربن. الدين و الدوله في اثبات نبوه النبي محمد (ص). به كوشش عادل نويهض، بيروت: 1977م، ص 32، 98-99.
  3. ابن نديم. الفهرست. به كوشش گوستاو فلوگل، لايپزيك: 1872م، ص 296.
  4. علي بن ربن. فردوس الحكمة. به كوشش محمد زبير صديقي، برلين: 1928م.
  5. Browne, E. G., Arabian Medicine, Cambridge, 1962, p 37-44.
  6. Meyerhof, M., "Ali ibn Rabban at.Tabari ein Persischer Arzt des 9. Jahrhundert n. Chr.", ZDMG, 1937, vol 85, pp 38-68.
  7. Sezgin, F., Geschichte des Arabischen schrifttums, Leiden, vol 3, 1970, pp 236-240.

یونس کرامتی