Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ظهير فاريابي (د 598 ق / 1202م)، شاعر.

ظهيرالدين ابوالفضل طاهر بن محمد فاريابي از شاعران پايان سدة 6 و از قصيده سرايان و غزل گويان ايران است. در غزل‌هاي خود به ظهير تخلّص مي‌كرد. در فارياب از توابع جوزجان بلخ به دنيا آمد.1 در جواني چندي در خراسان زيست و مدتي در نيشابور به كسب دانش پرداخت. در خراسان به دربار طغانشاه بن مؤيّد پيوست، اما از وي توجه و نواختي نديد. در 582ق / 1186م از نيشابور به عراق رفت و در اصفهان به خدمت خاندان خُجَند درآمد.2 در عراق شهرت فراواني به دست آورد و به ويژه مورد توجّة ابوبكر جهان پهلوان بن ايلدگز، اتابك آذربايجان قرار گرفت.3 در اواخر عمر زندگي درباري را رها كرد و در تبريز به كنج تقوي روي‌ آورد و همان جا درگذشت.4 در مقبرة الشعرا تبريز يا حظيرةالقضاة در كنار خاقاني به خاك سپرده شد.5 از ممدوحان وي مي‌توان حسام الدين اردشير بن حسن از ملوك آل باوند، اتابك قزل ارسلان (حك 573-590 ق / 1177-1193م) و طغرل بن ارسلان از سلاجقة عراق را نام برد.6 تعريض سعدي درباب مديحه گويي‌هايش او را نمونة برجستة شاعران اغراق پرداز نشان مي‌دهد. سبك بيان او به دقت معاني و انسجام لفظ موصوف است.7 در شعر او مدح، درخواست، درشتي و نرمي‌، يأس، ‌اميد، نشاط و خستگي بسيار ديده مي‌شود.8 ديوان او چندين بار چاپ شده و اخيراً نيز با تصحيح و تحقيق اميرحسن يزدگردي (به كوشش اصغر دادبه، ‌تهران: نشر قطره، 1381ش) به چاپ رسيده است.

 

مآخذ:

  1. صفا، ذبيح الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 4، 1347، ج 2، ص 750 و 751.
  2. زرين كوب، عبدالحسين. از گذشتة ادبي ايران. ‌تهران: انتشارات بين المللي الهدي، چ 1، 1375، ص 312.
  3. عوفي، محمد. لباب الالباب. به كوشش سعيد نفيسي، تهران: ابن سينا، ‌1335، ص 457.
  4. براون، ادوارد. از سنايي تا سعدي. ترجمة غلامحسين صدري افشار، تهران: مرواريد، چ 1، 1351، ص 104.
  5. حكيميان، ‌ابوالفتح. فهرست مشاهير ايران. تهران: دانشگاه ملي ايران، 1357، ج 2، ص 208.
  6. صفا. همان. ص755.
  7. زرين كوب، عبدالحسين. سيري در شعر فارسي. تهران: زرين، ‌چ 1، 1363، ص 62.
  8. بينش، تقي. مقدمه بر ديوان اشعار ظهير فاريابي. مشهد: باستان، چ 1، 1337، ص هجده (مقدمه).
ابوالقاسم رادفر