Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عروةالوثقي، روزنامه‌اي حاوي انديشه‌ها و افكار و آثار سيدجمال‌الدين اسدآبادي از پيشوايان بيدارگري اسلامي درآغاز سدة چهاردهم هجري. وي اين نشريه را در پاريس پايتخت فرانسه انتشار مي‌داد و بيشتر مطالب آن به عربي بود تا تأثير گسترده‌تري بر جاي نهد. سيدجمال نخستين ايراني است كه هم‌وطنان خود را علناً به لزوم تغيير نوع حكومت از مطلقه به مشروطه تشويق مي‌نمود [محيط طباطبائي ص2] او هنگامي كه در هند مي‌زيست با گروهي ازروشنفكران و انديشمندان هندي آشنا شد و با كمك اين گروه نشرية عروةالوثقي را در پاريس راه انداخت. مطالب اين نشريه بيشتر بر روي سه اصل اتحاد مسلمانان، مخالفت با انگليسي‌ها و اصلاح وضع داخلي ممالك اسلامي دور مي‌زند. اين مجله در كشورهاي عربي، ايران و هند توزيع مي‌شد. در اثر تأثيري كه اين روزنامه در ايران برجاي نهاده بود، محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه او را به ايران دعوت نمود (همو ص22).

سيدجمال‌ در انتشار نشرية عروةالوثقي همچنين از شيخ محمدعبده مصري و ميرزا محمدباقر بواناتي از روشنفكران ايراني مقيم اروپا كمك مي‌گرفت. (همو ص98) عروةالوثقي پس از ورود به هند، به زبان اردو ترجمه و در نشريات محلي آن كشور به چاپ مي‌رسيد. سرمقاله‌هاي عروةالوثقي كه همه نتيجة تفكر سيد بود به موضوع اتحاد اسلامي و وحدت ملل مسلمان مي‌پرداخت. سيد با انتشار اين نشريه تكان عجيبي به انديشة مسلمانان آن روز در اكناف جهان داد. خود سيد هم در نتيجة انتشار اين نشريه با رجال زيادي از اروپا آشنا شد. (همو ص99- 100) عروةالوثقي در ميان طبقة روشنفكر دنياي اسلام از هند تا تونس نفوذ بسيار پيدا كرد. از اين نشريه مجموعه 18 شماره منتشر شده و در سال‌هاي پس از انقلاب مجموعة آن در ايران تجديد چاپ شده است.

مآخذ:

طباطبائي، محمدمحيط. نقش سيدجمال‌الدين اسدآبادي در بيداري مشرق زمين. به اهتمام سيدهادي خسروشاهي، قم: 1350، ص2-3، 22، 24، 98، 100، 112، 113؛ العروةالوثقي. مجموعه شماره‌هاي منتشرة روزنامه در پاريس، به اهتمام سيدهادي خسروشاهي، قم: 1349، صفحات مختلف.

پروین موسوی