Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عشقي، ميرزاده، محمدرضا فرزند سيدابوالقاسم كردستاني معروف به ميرزاده عشقي شاعر و روزنامه‌نگار انقلابي عصر حاضر در 12 جمادي‌الثاني 1312ق در همدان زاده شد. تحصيلات مقدماتي را در همان شهر در مدارس الفت و آليانسن شروع و زبان فرانسه را به خوبي فرا گرفت. اما در حين آن، تحصيل را رها كرد و به كار در يك تجارت‌خانه پرداخت. در حوادث جنگ جهاني اول همراه با گروه مهاجرين عازم تركيه شد و چند سال در آن‌جا زندگي كرد. در آن كشور منظومه‌اي به نام «نوروزي نامه» سرود و همانجا چاپ كرد. (وحيدنيا، ص299 به بعد). سپس از راه عراق به ايران بازگشت و اپراي «رستاخيز سلاطين ايران» را در خرابه‌هاي مدائن نوشت.

عشقي شاعر و روزنامه‌نگار بود. در جواني روزنامة موسوم به «نامة عشقي» را در 1333ق در همدان انتشار مي‌داد [آرين‌پور، 2/361] پس از سفر و اقامت در تهران در صف طرفداران حزب سوسياليست درآمد و با وثوق‌الدوله رئيس الوزراي عاقد قرارداد معروف ايران و انگليس به نبرد مطبوعاتي پرداخت و در اثر آن به زندان افتاد. با وقوع كودتاي 1299 به طرفداري از سيدضياء پرداخت و او را آزادكنندة ايران مي‌پنداشت. عشقي در 1339ق روزنامة «قرن بيستم» را داير كرد و اولين شمارة آن را در 27 شعبان همين سال منتشر نمود. پس از چند وقت آن را تعطيل كرد و سپس در ذيقعدة 1342ق به انتشار مجدّد آن اقدام نمود. (آرين‌پور، 2/362- 363).

 عشقي روزنامه‌نگاري سرسخت و انقلابي بود. روزنامة او بارها توقيف شد و سرانجام خود او را روز آخر ذيقعدة 1342ق [12 تير 1303ش] به اشارة سردارسپه در خانة خويش ترور كرده و اندكي بعد او درگذشت. ضارب را نخست دستگير كردند اما بعداً آزاد شد.

از عشقي آثار متعدد چون «تئاتر قربان‌علي كاشي»، «ايده‌آل عشقي»، «قطعة هفت‌بند كفن سياه» و اشعار و دست نوشته‌هاي بسيار بر جاي‌ماند، كه همة ‌آن‌ها به اهتمام علي‌اكبر مشيرسليمي در ديوانش جمع‌آوري و به چاپ رسيده است.

 

مآخذ:

آرين‌پور، يحيي. از صبا تا نيما. تهران: زوار، 1375، ج2/361- 368؛ صدرهاشمي، محمد. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1364، ج4/107-108؛ وحيدنيا، سيف‌الله. مرگ ستارگان. تهران: 1379، ص299- 305.

فاطمه ارغوان یغمائی