Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عكاسخانة دارالفنون، محلي براي عكسبرداري كارهاي مربوط به دولت و امور مربوط به چاپ و ظهور عكس‌ و آموزش عكاسي به شاگردان مدرسة دارالفنون. اين عكاسخانه در اواسط دهة هفتاد 1270 قمري (1270ق / 1853م) در طبقه بالاي مدرسة دارالفنون بنياد نهاده شد. نخستين معلم عكاسي دارالفنون، فرانسيس كارلهيان [1]فرانسوي بوده كه شاگرداني را در اين فن آموزش داده است. در روزنامة دولت علية ايران خبري مربوط به پيشرفت برخي از شاگردان عكاسي كارلهيان در دارالفنون به چاپ رسيده است.1 از اوايل دهة نود 1290ق / 1873م تا حدود 1320ق / 1906م بخش عكاسي دارالفنون زير نظر ميرزا احمد صنيع‌السلطنه* اداره مي‌شد.2 عبدالله قاجار* مقدمات عكاسي را در همين عكاسخانه فرا گرفت و سپس براي تكميل آموخته‌هاي خود به اروپا رفت3 و در بازگشت به ايران، چندين سال رياست عكاسخانة دارالفنون را برعهده داشت.4

عكاسي در مدرسة دارالفنون، به عنوان رشته‌اي مستقل تدريس نمي‌شده است بلكه به عنوان حرفه‌اي براي كسب درآمد، حداقل روزي يك تا دو ساعت به شاگردان علاقمند به منظور فراگيري حرفه‌اي غير از رشتة تحصيلي خود آموزش داده مي‌شده است5 و عكاسخانة دارالفنون نيز به عنوان بخشي خدماتي، در كنار ساير بخش‌هاي مدرسه مانند آزمايشگاه، داروسازي، چاپخانه و... فعاليت مي‌كرده است.6

برخي عكاسان مدرسة دارالفنون، بسياري از مأموريت‌هاي دولتي را با عكسبرداري از شهرها و مناطق گوناگون ايران به صورت ارائة گزارش‌هاي تصويري به انجام مي‌رسانده‌اند. بر روي بيشتر اين عكس‌ها، عنوان «عكاسخانة مباركة مدرسة دارالفنون» نوشته شده است.7

 

مآخذ:

  1. روزنامة دولت علية ايران. به كوشش جمشيد كيان ‌فر و عنايت‌الله رحماني، تهران: كتابخانة ملي، 1372، 1/433.
  2. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، 75.
  3. روزنامة تربيت. مدير محمدحسين فروغي (ذكاءالملك)، تهران: كتابخانة ملي و سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي، 1376، ج اول، نمرة دهم تا سيزدهم، ص40-52. 
  4. اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. چهل سال تاريخ ايران در دورة پادشاهي ناصرالدين شاه (المآثروالآثار). به كوشش ايرج افشار، تهران: انتشارات اساطير، 1374، 1/404.
  5. روزنامة تربيت. همانجا. ص814.
  6. هاشميان، احمد (ايرج). تحولات فرهنگي ايران در دورة قاجاريه و مدرسة دارالفنون. تهران: مؤسسة جغرافيايي و كارتوگرافي سحاب، 1379، ص 101.
  7. طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدين، شاهِ عكاس. تهران: نشر تاريخ ايران، 1381، ش76-80.

[1]. Francis Carlhian

محمدرضا طهماسب‌پور