Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عكاسخانه، مكاني ويژه براي عكسبرداري، ظهور شيشه‌هاي نگاتيو و چاپ عكس.

در آغاز، رواج عكاسخانه‌ها، دسترسي به نور و آب، از ضروريات ابتدايي عكاسخانه‌ها بوده. در آن زمان، نور طبيعي روز براي گرفتن عكس كافي بود. از اين رو عكاسخانه‌ها معمولاً اتاقي پشت به آفتاب و رو به شمال بود. اين اتاق، سقفي شيشه‌اي و دريچه‌‌هايي رو به مشرق، مغرب و شمال داشت كه با دو نوع پرده، پرده‌هاي ضخيم و پرده‌هاي نيمه شفاف پوشيده مي‌شد. به اين سبب، بالاخانه‌ها، مناسب‌ترين مكان براي عكاسخانه‌ها بودند. آب مورد نياز عكاسخانه‌ها در دوران قاجار با سطل يا دلو به مخزن‌هاي داخل عكاسخانه انتقال داده مي‌شد. فضايي نيز به عنوان تاريكخانه و اتاقي براي ساختن و تركيب كردن داروهاي شيميايي و همچنين انبار كردن وسايل و نگهداري شيشه‌هاي نگاتيو، در عكاسخانه‌ها وجود داشت.1

نخستين عكاسخانه در تهران، در محلي در كاخ گلستان، مشهور به عكاسخانه مباركة همايوني* و به دستور ناصرالدين‌شاه ايجاد شد. عكاسخانة بعدي، در مدرسة دارالفنون، با نام عكاسخانة مدرسة دارالفنون * يا عكاسخانة دولتي ايجاد شد.2 پس از آن در 1285ق/ 1868م نخستين عكاسخانة عمومي در تهران به فرمان ناصرالدين‌شاه و به مديريت عباسعلي بيگ* گشايش يافت.3 پس از آن نيز عكاسخانه‌هاي ديگري همچون عكاسخانة پاپازيان [1] در 1292ق/ 1875م4 ، عكاسخانة آنتوان سوريوگين[2] و عكاسخانة عبدالله قاجار و سپس عكاسخانة ايوانف، مشهور به روسي‌خان[3] در دوران مظفرالدين‌شاه در تهران ايجاد شدند.5  در برخي از كتاب‌ها و رساله‌هاي عكاسي دوران قاجار، مشخصات ايجاد يك عكاسخانة مطلوب نوشته شده است.6 تعداد عكاسخانه‌ها در تهران از حدود (1290ق/ 1873م) رو به فزوني بوده است و در اواخر دوران ناصري تعداد عكاسخانه‌ها در تهران و شهرستان‌ها بسيار زياد و قابل توجه بوده است.7

 

مآخذ:

  1. امامي، كريم. پيوست تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران يحيي ذكاء. تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص389- 390.
  2. افشار، ايرج. گنجينة عكس‌هاي ايران. تهران: نشر فرهنگ ايران، 1370، ص38.
  3. طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدين، شاهِ عكاس. تهران: نشر تاريخ ايران، 1381، ص52.
  4. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص62-65.
  5. افشار، همان. ص45 و 53؛ نيزنك: ذكاء. همان. ص 136-141، 146-151.
  6. پاپازيان، دواساز. مسيو، صنعت عكاسي. تهران: مطبعة فاروس، 1347ق، ص27- 30.
  7. اعتمادالسلطنه، محمدحسن. چهل سال تاريخ ايران در دورة پادشاهي ناصرالدين شاه (المآثر و الآثار). به كوشش ايرج افشار، تهران: اساطير، 1374، چ 2، ج 1، ص131.
    [1]. Joseph Papazian

[2]. Antoin Sevruguin

[3]. Roussie Khan

محمدرضا طهماسب‌پور