Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عكاسي كاربُردي، مجموعه شاخه‌هايي از عكاسي كه در آن؛ عكاسي، در خدمت عكسبرداري از موضوعي خاص و براي هدفي معين انجام مي‌شود. تعداد شاخه‌هاي كاربردي عكاسي در آغاز، محدود به چند نوع از انواع عكاسي از جمله؛ عكاسي چهره، عكاسي معماري و بناها، عكاسي مستند و عكاسي علمي بود. تعداد شاخه‌هاي عكاسي كاربردي، امروزه به بيش از يكصد نوع رسيده است.

برخي از شاخه‌هاي كاربردي عكاسي كه رواج و كاربرد زيادتري در تاريخ عكاسي ايران داشته‌اند، به قرار زير است:

  1. عكاسي چهره*.
  2. عكاسي مستند: تهية عكسي غير ساختگي كه بر واقع‌گرايي و بازتاب واقعي و عيني صحنه‌هاي زندگي تأكيد دارد. عكاسي مستند، خود به شاخه‌هاي ديگري همچون مستند اجتماعي، مستند علمي، مستند خبري تقسيم مي‌شود. نخستين عكس‌هاي مستند درتاريخ عكاسي ايران، عكس‌هايي است كه لوييجي پِشه [1]افسر ايتاليايي ارتش ايران از خرابه‌هاي تخت‌ جمشيد و برخي بناهاي تاريخي شهر شيراز در 1274ق/ 1857م عكسبرداري كرده است. عكاسي مستند، يكي از شاخه‌هاي رايج در عكاسي از آغاز تا كنون بوده است.
  3.  عكاسي خبري، شاخه‌اي از عكاسي كه در آن، فعاليت‌ اصلي، تهية عكس‌هايي براي گزارش‌هاي مندرج در روزنامه‌ها و مجله‌هاست. اين‌گونه عكس‌ها را عكاسان مطبوعات بنگاه‌هاي خبري سراسر دنيا و افراد آماتور تهيه مي‌كنند.1 در سال‌هاي آغازين پيدايي عكاسي در ايران، اين نوع عكاسي، به ابتكار ناصرالدين شاه قاجار، با دادن مأموريتي به ژول ريشار[2] فرانسوي در 1266ق/ 1849م براي عكسبرداري و تهية گزارش تصويري از سنگ‌‌ نگاره‌ها و بناهاي تخت جمشيد صورت گرفت، آغاز شد. ريشار البته، مأموريت را به دلايل مالي نيمه كاره رها كرد،2 اما در 1277ق/ 1860م عكاس ديگر فرانسوي به نام هانري دوكوليبوف دوبلوكويل[3] به دستور ناصرالدين شاه به جبهة نبرد مَرو اعزام شد كه با اسارت او اين مأموريت نيز نا فرجام ماند.3 عكاسي خبري در سال‌هاي مياني سلطنت ناصرالدين شاه و با فرمان‌هاي رسمي كه براي عكاسان دربار صادر مي‌شد، كاربرد بسياري در بازتاب اوضاع و چگونگي مملكت داشته است. برخي از عكس‌ها نيز به صورت چاپ سنگي در مطبوعات آن دوران به چاپ رسيده است كه سرآغاز عكاسي مطبوعاتي در ايران نيز به شمار مي‌روند.

    با آغاز جنبش مشروطه و نياز روزافزون به خبرهاي تصويري، به كارگيري اين شاخه از عكاسي با رواج كارت پستال‌هايي* از وقايع مشروطه و عكس‌هايي از قهرمانان ملي و مبارزان مشروطه‌خواه، فزوني گرفت و در سال‌هاي بعد، با پيشرفت‌هاي صنعت چاپ روزنامه‌ها و نشريات، عكاسي خبري، جزيي جدانشدني از مطبوعات ايران شد. عكاسي خبري، امروزه شاخه‌هاي ديگري همچون عكاسي ورزشي، عكاسي جنگ و عكاسي اجتماعي را دربر‌مي‌گيرد.

     مآخذ:
  1. عباسي، اسماعيل. فرهنگ عكاسي. سروش، 1375، ص148.
    1. احمد (ايرج)، هاشميان. تحولات فرهنگي ايران در دورة قاجاريه و مدرسة دارالفنون. تهران: 1379، موسسة جغرافيايي و كارتوگرافي سحاب، چ اول، ص253.

[1]. Luigi Pesce

[2]. Jules Richard (1816- 1891)                     

[3]. H. de couliboeuf de Blocqueville

محمدرضا طهماسب‌پور