Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عَلَم، اسدالله، از رجال سياسي دوران پهلوي* در مناصب دولتي وزارت و نخست‌وزيري (1298-1357ش).

اسدالله علم فرزند محمدابراهيم شوكت‌الملك در بيرجند متولد شد و پس از تحصيلات در آنجا، در دانشكده كشاورزي كرج تحصيل و با دختر قوام‌الملك شيرازي ازدواج كرد.1 در سال 1324، فرماندار سيستان و بلوچستان در كابينة احمد قوام‌السلطنه شد و از آن پس تحت توجه محمدرضا شاه به وزارت كشور و وزارت كشاورزي در كابينه‌هاي ساعد و حسنعلي منصور و وزارت كار در كابينة رزم‌آرا رسيد.2 در زمان دولت ملي دكتر محمد مصدق*، از سرپرستي املاك و مستغلات پهلوي عزل و به بيرجند تبعيد شد، اما پس از كودتاي 28 مرداد 1332، اردشير زاهدي او را به منصب خود بازگرداند. او كه در قبولاندن استعفاي زاهدي نقش مهمي داشت در كابينة حسين علاء، به وزارت كشور رسيد و در انتخابات مجلس دخالت‌هاي زيادي به عمل آورد.3 با تصميم شاه براي برقراري سيستم دو حزبي به رياست حزب مردم و پس از استعفاي علي اميني در 1341، به نخست‌وزيري رسيد اما مورد قبول مردم قرار نگرفت.4 او كه اجراكنندة طرح اصلاحات ارضي بود مورد مخالفت گسترده به‌ويژه از سوي روحانيان قرار گرفت كه در قيام 15 خرداد 1342 به رهبري آيت‌الله روح‌الله خميني تجلي يافت و علم به سركوب آن پرداخت.5 با انتخاب حسنعلي منصور به دبير كلي حزب ايران نوين در سال 1342، علم استعفا داد و به رياست دانشگاه پهلوي رسيد.6 از سال 1345 به وزارت دربار منصوب شد تا برنامه جشن‌هاي دو هزار و پانصد ساله را اجرا كند و تا 11 سال در اين مقام باقي ماند. او كه بيشترين تلاش را در عملي كردن برنامه‌هاي دربار و از آن ميان انقلاب سفيد يا انقلاب شاه و ملت انجام داد، در 24 فروردين 1357 بر اثر سرطان خون درگذشت.7

 

مآخذ:

  1. علم، اسدالله. گفتگوي من با شاه. تهران: طرح نو، 1371، ج 1، ص 3.
  2. دولت‌هاي ايران از ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله تا مير حسين موسوي. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1378، ص 300-301.
  3. صفايي، ابراهيم. زندگي‌نامه سپهبد زاهدي. تهران: علمي، 1373، ص 209.
  4. آبراهاميان، يرواند. ايران بين دو انقلاب. تهران: نشر مركز، 1376، ص 516.
  5. صحيفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1361، ج 1، ص 332.
  6. فردوست، حسين. ظهور و سقوط پهلوي. تهران: روزنامه اطلاعات، 1374، ص 240.
  7. براي آگاهي بيشتر ← علم، اسدالله. يادداشت‌هاي علم. به كوشش علينقي وزيري، تهران: مازيار و معين، 1377.
    اکبر قاسمی