Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

عُنصُري‌، ابوالقاسم حسن بن احمد بلخي (د 431ق / 1040م) شاعر و سخنور پارسي‌ و استاد مدح‌، غزل‌ و قصيده‌ پس‌ از رودكي‌ بود.

زادگاهش‌ را بلخ‌ نوشته‌اند.1 در اوايل‌ جواني مانند پدرش‌ تجارت‌ پيشه‌ كرد، اما رهزنان‌ اموالش‌ را به‌ تاراج‌ بردند. پس‌ از آن‌ از تجارت‌ دست‌ كشيد و به‌ تحصيل‌ دانش‌ و سپس‌ به‌ شاعري‌ پرداخت.2

عنصري‌ را امير نصر بن‌ سبكتكين‌ به‌ سلطان‌ محمود غزنوي (حك. 389-421ق / 999-1030م) معرفي‌ كرد و ملك‌ الشعراي‌ دربار وي شد. در دورة‌ سلطان‌ مسعود (حك 421-432ق / 1030-1042م) نيز مقام‌ و مرتبة‌ خود را حفظ‌ كرد.3 او نه‌ تنها در شعر و ادب‌، بلكه‌ به‌ ويژه‌ از علوم‌ اوايل‌ كه‌ در سدة‌ 4 ق در خراسان‌ رايج‌ بود، اطلاعات‌ كافي‌ داشت‌.4 در شعر از دو شاعر بزرگ‌ عرب‌ ابوتمام‌ و متنبي‌ متأثر بود. در تمام‌ ديوان‌ شعر او يك‌ قرينة‌ غير متوازن‌ و تعبير غير مناسب‌ دشوار مي‌توان‌ يافت‌.5 با غضايري‌ رازي‌ معارضات‌ منظومي‌ داشت‌.6

از آثارش‌ مي‌توان‌: 1ـ ديوان‌ شعر، 2ـ مثنوي‌ شادبهر و عين‌الحيوة، 3ـ مثنوي‌ وامق‌ و عذرا، 4ـ مثنوي‌ خنگ‌ بت‌ و سرخ‌بت‌ را نام‌ برد.7

 

مآخذ:

  1. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: فردوسي، 1363، ج‌ 1، ص‌ 559.
  2. حكيميان‌، ابوالفتح‌. فهرست‌ مشاهير ايران‌. تهران‌: دانشگاه‌ ملي‌، 1357، ج‌ 2، ص‌ 279- 280.
  3. خانلري‌ (كيا)، زهرا. فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 352.
  4. صفا. همان. ج‌ 1، ص‌ 560.
  5. فروزانفر، بديع‌الزمان‌. سخن‌ و سخنوران‌. تهران‌: خوارزمي‌، چ‌ 2، 1380، ص‌ 112، 113.
  6. دبيرسياقي‌، محمد. مقدمه بر ديوان‌ استاد عنصري‌ بلخي‌. تهران‌: سنايي‌، 1342، ص‌ بيست‌ (مقدمه‌).
  7. حكيميان‌. همان. ج‌ 2، ص‌ 280.
ابوالقاسم رادفر