Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فاطمي، سيدحسين (دكتر) (1296 / ؟ م ـ 1333ش) روزنامه‌نگار، وزير امور خارجة دولت ملي دكتر محمد مصدق،* پيشنهاد دهندة ملي شدن صنعت نفت* و از منتقدان حكومت پهلوي. سيدحسين فاطمي فرزند سيدمحمدعلي سيف‌العلما در نائين متولد شد. پس ازپايان تحصيلات، در روزنامة باختر به مديريت برادرش نصرالله سيف‌پور فاطمي به روزنامه‌نگاري پرداخت.1  در 1316 با عزيمت به تهران سردبير روزنامة ستاره احمد ملكي و مدتي بعد مدير و سردبير روزنامة باختر* در پايتخت شد كه به زودي با درج مقالات تند و مستند معروفيت زيادي پيدا كرد2 با عزيمت او به فرانسه براي تحصيل در رشتة روزنامه‌نگاري انتشار روزنامة باختر متوقف شد. در همان زمان مقالات او در روزنامه‌هاي مرد امروز* و ستاره انتشار* مي‌يافت. پس از بازگشت به ايران و تشكيل جبهة ملي* به رهبري دكتر مصدق، روزنامة باختر را ارگان رسمي اين جبهه كرد3 كه با نشر مقالات تند توسط رزم‌آرا توقيف و زنداني شد.4 فاطمي به استناد نامة دكتر مصدق پيشنهاد دهندة ملي شدن صنعت نفت و از فعالان اصلي جبهة ملي ايران در دورة شانزدهم مجلس بود.5 وي در بهمن 1330ش در سالگرد قتل محمد مسعود*، ترور و به شدت زخمي شد.6 اما پس از بهبودي در انتخابات دورة هفدهم به نمايندگي از طرف مردم تهران انتخاب شد و در 1331 به وزارت‌ خارجة دولت ملي رسيد. در جريان مبارزة با شاه و دربار، حملات تندي به آن‌ها كرد و حتي پس از فرار شاه، در اجتماع مردم تهران خواستار لغو نظام سلطنتي شد (25 مرداد 1332).7 پس از كودتاي 28 مرداد 1332 متواري و در 16 اسفند آن سال دستگير شد و مورد حملة گروه شعبان جعفري (معروف به بي مخ) قرار گرفت.8 فاطمي پس از حكم بدوي دادگاه و رد تقاضاي فرجام او از طرف شاه در روز چهارشنبه 19 آبان 1333ش در پادگان قصر تير باران و در ابن‌بابويه به خاك سپرده شد.9

 

مآخذ:

  1. پورفاطمي، سيف. آئينة عبرت. خاطرات سيف‌پور فاطمي. به كوشش علي دهباشي، تهران: سخن، 1378ش، ص771- 774.
  2. هوشنگ‌مهدوي، عبدالرضا. سرنوشت ياران دكتر مصدق. تهران: علمي، 1383ش، ص169- 172.
  3. افراسيابي، بهرام. خاطرات و مبارزات دكتر حسين فاطمي. تهران: سخن، 1366ش، ص81، 85، 90 و 117.
  4. قنات‌آبادي، شمس. سيري در نهضت ملي شدن نفت (خاطرات). تهران: مركز بررسي‌هاي تاريخي وزارت اطلاعات، 1377ش، ص117- 180 و 192.
  5. مصدق، محمد. خاطرات و تألمات. به كوشش ايرج افشار، تهران: علمي، 1365ش، ص229- 235 و 289.
  6. نجاتي، غلامرضا. جنبش ملي شدن صنعت نفت. تهران: شركت سهامي انتشار، 1365ش، ص90.
  7. نجاتي، غلامرضا. مصدق، سال‌هاي مبارزه و مقاومت. تهران: رسا، 1376ش، ص57 و 60.
  8. فاطمي‌نويسي، سيدعباس. شعبان جعفري در آيينة اسناد. تهران: جهان كتاب، 1380ش، ص87 و حجازي، مسعود. رويدادها و داوري‌ها (خاطرات مسعود حجازي). تهران: نيلوفر، 1375ش، ص163.
  9. طيراني، بهروز. محاكمات سياسي در ايران از 1333 تا 1352. تهران: علمي، 1382ش، ص13 و 59.
     اکبر قاسمی