Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فرخي‌يزدي، (1306ق/ 1888م ـ 1318ش) ميرزا محمد شاعر و روزنامه‌نگار انقلابي. او فرزند محمدابراهيم سمساريزدي بود و در يزد متولد شد. تحصيلات مقدماتي را در مدرسة مرسلين كه متعلق به انگليسي‌ها بود فرا گرفت. اما چون شعري عليه مديران انگليسي مدرسه سرود او را اخراج كردند. فرخي در طلوع مشروطيت در سلك طرفداران حزب دموكرات درآمد و اشعاري در ستايش آزادي‌خواهان سرود. هنگامي كه 23 ساله بود در نوروز 1327ق شعري انتقادي در حضور ضيغم‌الدوله قشقايي حكمران يزد خواند و خشم او را باعث شد. حاكم دستور داد دهانش را بدوزند.

فرخي سپس به تهران آمد و به مبارزات سياسي خود ادامه داد و چند بار مورد حمله و ترور قرار گرفت با قرارداد 1919 به مخالفت برخاست و اشعاري در روزنامه‌ها چاپ كرد. چون سيدضياء به قدرت رسيد فرخي را زنداني كرد. فرخي پس از رهايي از زندان روزنامة طوفان* را در 1300ش تأسيس كرد. [وحيدنيا، ص249، نيز مقدمة ديوان فرخي]، در 1307ش به نمايندگي مجلس شوراي ملّي از شهر يزد انتخاب شد، اما مدتي بعد به سبب درگيري با دولت در مجلس متحصن شد و از آن‌جا به اروپا گريخت. [وحيدنيا، همانجا] و در برلين اقامت گزيد و در آن‌جا با روزنامه‌هاي پيكار و نهضت همكاري مي‌كرد و مطالبي عليه رضاشاه مي‌نوشت. پس از چند سال اقامت به وساطت تيمورتاش به ايران بازگشت و در آخر به سبب مسأله‌اي عادي او را به زندان انداختند. فرخي در زندان قصر روز 25 مهر 1318ش به دست پزشك احمدي با آمپول‌ هوا به قتل رسيد. [مقدمة ديوان، ص71].

 

مآخذ:

فرخي، محمد. ديوان اشعار. به كوشش حسين مكي، تهران: اميركبير، 1363، مقدمه؛ محمدي، غلامرضا و حسين مسرت. شاعر لب دوخته. يزد: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1378، مقدمه؛ وحيدنيا، سيف‌الله. مرگ ستارگان. تهران: 1379، ص243- 260.

جمشید کیانفر