Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فرقه دموكرات از احزاب سياسي ايران در مجلس دوم و سوم و چهارم شوراي ملي كه در سال 1337ق/ 1920م توسط تقي‌زاده و به كمك عده‌اي از مشروطه‌خواهان تندرو و معروف به انقلابي و رهبران حزب منحل شد، اجتماعيون عاميون تشكيل شد.1 مرامنامه حزب همان مرامنامه اجتماعيون عاميون و شامل يك مقدمه و هفت فصل با عناوين حقوق مدنيه، قانون انتخابات، قوه قضاوت، امور روحاني و معارف، دفاع ملي و اصول اقتصادي بود.2 محمود محمد «رئيس كميته مركزي»، رسول‌زاده، شيخ‌ابراهيم زنجاني، حسنقلي خان نواب، مساوات از رهبران برجسته حزب و روزنامه ايران نو به مديريت سيد محمد افجه‌اي و بعدها نوبهار به مديريت سليمان ميرزا ارگان حزب روزنامه‌هايي چون شفق در تبريز، صداي گيلان و زاينده‌رود در اصفهان، فروردين در اروميه ناشر نظرات حزب بودند.3 مهمترين حوادث حزب واقعه ترورها و همكاري‌ با آلمانها بود كه در واقعه ترورها نقي‌زاده مجبور به ترك ايران شد4 و در جريان جنگ جهاني اول نيز با گرايش به آلمانها تشكيل جبهه‌اي متحد با اعتداليون به نام كميته دفاع ملي را داد و مجبور به مهاجرت به قم و كرمانشاه شد.5 ولي علي‌رغم كسب اكثريت آراء در مجلس چهارم دچار اختلافات داخلي شده و به دو گروه تشكلي و ضد تشكلي تقسيم شد.6

منابع:

  1. ملك‌زاده مهدي، تاريخ انقلاب مشروطيت ايران، تهران: علمي 1363، ج6 و 7، ص 1360.
  2. احزاب سياسي ايران، نشريه بنياد تاريخ انقلاب اسلامي ايران، سال 4، ش 55- 54، بهار و تابستان 78.
  3. اتحاديه منصوره، پيدايش و تحول احزاب سياسي مشروطيت، تهران: گستره 1361، ص 191 به بعد. هم‌چنين اتحاديه منصوره، احزاب سياسي در مجلس سوم، تهران: تاريخ ايران، 1371، ص 104- 105.
  4. اوراق تازه‌ياب مشروطيت و تقي‌زاده، به كوشش ايرج افشار، تهران: جاويدان 1359، ص 226.
  5. خاطرات دكتر محمود شروين، تدوين حميد كرمي‌پور، تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1384، صص 60- 53.
  6. كسروي احمد، تاريخ مشروطه ايران، تهران: اميركبير، 1373، ص 449.
مریم غلامعلی‌زاده