Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فرهنگ ايران زمين، مجلة پژوهشي در زمينة مطالعات و تحقيقات ايراني. اين نشريه را ايرج افشار در 1332ش با همكاري دوستان نزديك خود: محمدتقي دانش‌پژوه، منوچهر ستوده، مصطفي مقرّبي و دكتر عباس زرياب‌خوئي بنياد گذاشت. فرهنگ ايران زمين مجله‌اي كاملاً تحقيقي از اساسي‌ترين و جدّي‌ترين مجلّات و به اسلوب‌ نشرياتي كه در زمينة مطالعات خاورشناسي و ايران‌شناسي در آن روزگار در جهان وجود داشت به طبع مي‌رسيد. نخستين شمارة فرهنگ ايران زمين در 1332ش منتشر شد و ترتيب انتشار آن سالانه بود. در ابتدا قرار بود به صورت فصلي منتشر شود بدين ترتيب سال‌هاي اول تا هفتم در چند دفتر ليكن از سال نهم به بعد هر سال در يك دفتر انتشار مي‌يافت. هر يك از بنيان‌گزاران اين نشريه در اغلب مجلدات اين مجله، مقاله‌اي تحقيقي نوشته‌اند. در نحوة چاپ و ترتيب درج مقالات هم روشي اتخاذ شده بود كه نشرية فرهنگ ايران زمين چهره‌اي كاملاً علمي داشته باشد. از برخي ايران‌شناسان اروپائي و آمريكائي هم مقالاتي در اين نشريه به چاپ رسيده است. همچنين از بسياري استادان برجستة ايران چون مجتبي مينوي و سعيد نفيسي مقالات ارزنده‌اي در اين نشريه عرضه شده است. فرهنگ ايران زمين از حيث اشتمال بر مقالات و پژوهش‌هاي ارزنده در زمينة فرهنگ ايران و ادبيات فارسي و مطالعات تاريخي و همچنين از حيث درج رسالات تصيح شده از آثار قدما در زمرة نشريات طراز اول ايران قرار دارد. مجلدات اول تا بيستم آن به سبب كميابي در 1354ش مجدداً تجديد چاپ گرديد. چاپ دوم نيز اكنون به كلي ناياب است. در مقدمة چاپ دوم و در سرآغاز مجلد نخست، فهرست كامل مندرجات 20 ساله آورده شده است. از اين نشريه تا سال پيش از انقلاب هر سال يك دفتر منتشر شده، ليكن از آن به بعد به طور نامرتب چند دفتر انتشار يافته است. آخرين  شمارة اين نشريه ـ جلد بيست و نهم ـ در 1375 به همان سياق پيشين منتشر گرديده و ظاهراً جلد 30 هم اكنون در زير چاپ است. به ضميمه فرهنگ ايران زمين پاره‌اي نشريات و كتاب‌ها به چاپ رسيده كه از اهم آن‌ها فرهنگ لارستاني، تاريخ كاشان، دو رساله در آثار علوي، فرهنگ لغات عاميانه جمال‌زاده و چندين فهرست نسخه‌هاي خطي است. همچنين مجموعة كتاب‌شناسي ايران به ضميمه اين نشريه از 1333 منتشر گرديده است.

 

منابع:

افشار، ايرج. نادره‌كاران. تهران: قطره، 1383، ص814؛ دوره‌هاي فرهنگ ايران زمين؛ مقدمه جلد اول چاپ دوم فرهنگ ايران زمين. چاپ بنياد نوشيرواني، تهران: 1354.

سیدعلی آل‌داود