Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

 

فروردگان، مراسم یادآوری در گذشتگان در یک دورة 10 روزه در میان پیروان دین مَزَدَیسنا (زرتشتیان). فروردگان از 5 روز آخر ماه دوازدهم سال (اکنون اسفندماه) آغاز می‌شود و تا پایان 5 روز «اَندرَگاه»
(= بِهیزَک، پَنجکَ یا پنچة دزدیده= خَمسة مسترقه) که به آخر سال 360 روزه می‌افزودند، به درازا می‌کشد. در این دوره ایرانیان زرتشتی به یاد درگذشتگان خود و پذیرایی از روان‌های آنان آتش می‌افروزند و به آتشگاه می‌روند و دعا و نیایش می‌کنند.1 دو بند از «فروردین یشت» (یکی از 21 يشت، سرودهایی در ستایش خدایان قدیم ایران)،2 بیانگر «فرود آمدن فَرَوَهَرها در پایان سال به خانه‌هایی است که در هنگام حیات صاحب آن بدان تعلق داشته است».3

ایرانیان شیعه نیز شب جمعة هر هفته، و به ویژه شب آخرین جمعه یا شب آخرین روز سال کهنه را که اصطلاحاً «عرفه» می‌نامند، به یاد مردگان پاس می‌دارند و به زیارتگاه‌ها و گورستان‌ها می‌روند و چراغ و شمع می‌افروزند و طلب آمرزش می‌کنند. در گذشته، در غروب این روز بر سر بام‌ خانه‌های خود فانوس یا آتش روشن می‌‌کردند و آن را تا سپیده‌دم روز بعد برای استقبال از ارواح مردگان خود روشن نگه می‌داشتند.4

 

مآخذ:

  1. بلوکباشی، علی. نوروز، جشن‌‌نوزایی آفرینش. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی،1380ش، 64، 114، حاشیة 21.
  2. تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376ش، 44.
  3. همو، 54.
  4. بلوکباشی، همانجا، 64؛ آداب پذیرایی از مردگان در این 10 روز رانک: بیرونی، ابوریحان. کتاب التَّفهیم لأوائل صناعة التنجیم. به کوشش جلال همایی، تهران: بی‌نا، 1318، 259؛ رسم خوارزمیان را در فروردگان نک: همو. آثار الباقیه. ترجمة اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر، 1363ش، 368؛ آداب فروردگان را به تفضیل نک: بلوکباشی، همانجا، 63- 67.

علی بلوکباشی