Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فروزانفر (1322 ق / ؟م ـ 1349 ش) اديب، محقق، شاعر.

محمد حسن ملقب به بديع‌الزمان فرزند آقا شيخ علي در بشروية خراسان به دنيا آمد. نسبش به ملا احمد توني از علماي عهد شاه عباس صفوي مي‌رسيد.1 او پس از تحصيل مقدمات علوم رهسپار مشهد شد و در آنجا نزد استادان بزرگي چون اديب نيشابوري درس ادبيات فارسي، عربي و منطق خواند. حدود 1300ـ1301ش به تهران آمد و در يكي از حجره‌هاي مدرسة سپهسالار به كسب دانش در زمينه‌هاي گوناگون، به ويژه فلسفه پرداخت.2 وي نزد ميرزا طاهر تنكابني حكمت و از آقا حسين نجم‌آبادي فقه و اصول آموخت. از 1305ش در مدرسة دارالفنون به تدريس مشغول شد و پس از تأسيس دانشگاه تهران، ابتدا به سمت استادي و سپس رياست دانشكده معقول و منقول منصوب شد.3 اندكي بعد به خاطر تأليف تحقيق ارزندة خود دربارة زندگاني مولانا جلال‌الدين رومي مدرك دكتري از سوي هيأت مميزة دانشگاه تهران به او اهدا گرديد و تدريس در دورة دكتري دانشكدة ادبيات دانشگاه تهران به او محول شد.4 چند سفر علمي به خارج از كشور داشت و از لبنان، پاكستان، ‌امريكا، ‌انگلستان، تركيه و افغانستان ديدن كرد.5 در شعر به سبك قدما مي‌سرود و از شيوة ناصرخسرو* و خاقاني* پيروي مي‌كرد.6 سرانجام در تهران درگذشت. از ميان آثار فراوان و مشهورش مي‌توان به سخن و سخنوران (1312ش)؛ تاريخ ادبيات ايران (1317ش) مآخذ قصص و تمثيلات مثنوي (1333ش) و احاديث مثنوي (1334ش) اشاره كرد.7

 

مآخذ:

اثرآفرينان. زير نظر عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، چ 1، 1379 ش، ج 4، ص 278.

2ـ بهزادي اندوهجردي، ‌حسين. «استاد استادان»، مجلة دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران، س 22، ش 1 (بهار 1354 ش)، پي در پي 89، ص 1، 2.

3ـ مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي، تهران: جيبي، چ 3، 1381 ش، ج 2، ص 1886 (ذيل فروزانفر).

4ـ ياحقي، محمد جعفر. سخن آشنا، يادنامة بديع‌الزمان فروزانفر، ‌شيراز: انتشارات داستان سرا، چ 1، 1383 ش، ص 19.

5ـ اتحاد، ‌هوشنگ. پژوهشگران معاصر ايران، تهران: فرهنگ معاصر، 1381 ش، ج 5، ص 332.

6ـ زرين كوب، عبدالحسين. «فروزانفر»، مجله دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران، س 22، ش 1 (بهار 1354 ش)، پي در پي 89، ص 13.

7 ـ افشار، ايرج. نادره كاران، به كوشش محمود نيكويه، تهران: نشر قطره، چ 1، 1383 ش، ص 266، 267، 268.

ابوالقاسم رادفر