Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

فغاني‌ شيرازي‌ (؟ ـ 925 ق)، مشهور به بابافغاني، شاعر غزلسراي اواخر سدة‌ 9 و اوايل‌ سدة‌ 10 ق و معاصر صفويه‌.

در شيراز به‌ دنيا آمد.1 در اوايل‌مانند پدر و برادرش‌ به‌ كاردگري‌ (چاقوسازي‌) مشغول‌ بود. سپس‌ به‌ شاعري‌ روي‌ آورد و در غزل‌سرآمد شاعران‌ دورة‌ خود شد. نخست‌ تخلص‌ «سكاكي‌» و پس‌ از آن‌ «فغاني‌» را انتخاب‌ كرد.2

هنگام‌ اقامت‌ در شيراز روزها را در كنج‌ ميكده‌ها مي‌گذرانيد. پس‌ از مدتي‌ به‌ هرات‌ رفت‌ و به‌ خدمت مولانا جامي‌ (        ) رسيد.3 سپس‌ رهسپار آذربايجان‌ شد و چندي‌ در تبريز سكنا گزيد. آنگاه‌ به‌ دربار سلطان‌ يعقوب‌ آق قوينلو (حك‌ 883 ـ 896 ق) تقرب‌ جست‌ و به‌ جرگة‌ شاعران‌ وي‌ پيوست‌.4 ديواني‌فراهم‌ آورده‌ بود كه‌ دريكي‌ از جنگها به‌ غارت‌ رفت‌.5 مدتي‌ بعد عازم‌ خراسان‌ شد و در ابيورد گوشه‌نشيني‌ اختيار كرد. سرانجام‌ در مشهد رضوي‌ درگذشت‌.6

بابافغاني‌ از بنيانگذاران‌ سبك‌ هندي‌ (طرزتازه‌) بود كه‌ در سده‌هاي‌ 10 و 11 ق پيروان‌ بسياري‌ پيداكرد.7 به‌ گفتة‌ تقي‌الدين‌ كاشي‌ چون‌ در غزل‌ به‌ شيوة‌ حافظ‌ بود، او را «حافظ‌ كوچك‌» مي‌خواندند.8

 

مآخذ:

  1. خانلري‌ (كيا)، زهرا. فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 80
  2. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌ سينا، چ‌ 6، 1347، ج‌ 4، ص‌ 411.
  3. فغاني‌شيرازي‌. ديوان‌ اشعار. به‌اهتمام‌ احمد سهيلي‌خوانساري‌، تهران‌:اقبال‌، 1340، ص‌ ده‌ (مقدمه‌).
  4. خانلري‌ (كيا)، زهرا. فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 82.
  5. فغاني‌ شيرازي‌. ديوان‌اشعار. به‌اهتمام‌ احمد سهيلي‌خوانساري‌، تهران‌: اقبال‌، 1340، ص‌ سيزده‌ (مقدمه‌).
  6. صفوي‌، سام‌ميرزا. تحفة‌ سامي‌. به‌ تصحيح‌ ركن‌الدين‌ همايونفرخ‌، تهران‌: علمي‌، بي‌تا، ص‌ 176.
  7. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران. تهران‌: ابن‌ سينا، چ‌ 6، 1347، ج‌ 4، ص‌ 411.
  8. سادات‌ ناصري‌، حسن‌. سرآمدان‌ فرهنگ‌ و تاريخ‌ ايران‌ در دورة‌ اسلامي‌. تهران‌: شوراي‌عالي‌ فرهنگ‌ و هنر، 1353، بخش‌ اول‌، ص‌ 211.
    ابوالقاسم رادفر