Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

قاجار، عبدالله، ( د 1266ق / 1326ق ـ  1908م / 1849م)، از عكاسان  مشهور دورة ناصري و مظفري.

عكس‌هاي بسياري از او با موضوعات چهره، مناظر و آثاز باستاني و تاريخي در ميان آلبوم‌هاي كاخ گلستان و در دست خانواده‌ها و اشخاص وجود دارد. وي فرزند جهانگير ميرزاي قاجار از شاهزادگان و نوادگان فتحعلي‌شاه قاجار بود. پس از انجام تحصيلات مقدماتي وارد مدرسة دارالفنون شده به تكميل معلومات خود پرداخت و فن عكاسي را فراگرفت و پس از چندي در عكاسخانة دارالفنون* به كار مشغول شد. در زمان وزارت علوم عليقلي ميرزا اعتضادالسلطنه و با كمك معيرالممالك در حدود 1295ق /1878م براي تحصيل عكاسي به فرانسه فرستاده شد. يك سال و نيم در پاريس به آموزش علوم عملي عكاسي پرداخت. و سپس به مدرسة دارالفنون سالزبورگ در وين رفت. عبدالله قاجار، حدود چهار سال در اتريش به تحصيل فنون عكاسي و فتوليتوگرافي و امور مربوط به چاپخانه پرداخت.1 پس از بازگشت به ايران، ادارة امور چاپخانه در مدرسة دارالفنون و امر هنر آموزي به شاگردان دارالفنون به وي سپرده شد. به دليل كمي امور چاپي و انتشارات در آن زمان، وي بيشتر همت خود را در عكاسي به كار برد.  

عبدالله قاجار، يكي از عكاساني است كه مأموريت‌هاي دولتي بسياري را در زمينة عكسبرداري از نقاط مختلف ايران با تهية گزارش‌هاي تصويري به انجام رسانده است. در آخرين سال‌هاي دوران ناصري و مظفري و چند سال پس از آن كه چاپ كتاب و روزنامه در تهران فزوني يافت، وي چند سالي رياست مطبعة شاهنشاهي را بر عهده داشت.2

او همچنين يكي از معدود پيشگامان عكاسي و فن چاپ به روش‌هاي علمي در ايران بوده است.

عكاسخانة او در بالاخانه‌اي در جنب مدرسة دارالفنون بود.3 عكس مشهور فرمان مشروطيت در دست تجار تهران را وي عكسبرداري كرده است.

ايوانف مشهور به روسي خان، ماشاءالله خان عكاس* و محمدجعفر خان خادم4 از شاگردان او بودند.

 

مأخذ:

  1. عبدالله ميرزا. عكاس مخصوص، تربيت (روزنامه). تهران: كتابخانة ملي با همكاري سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش، چ 1، ج 1، ص 40-52.
  2. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص 102-105.
  3. افشار، ايرج. گنجينة عكس‌هاي ايران. تهران: نشر فرهنگ ايران، 1370، ص 45.
  4. همان. ص 45-46. 
محمدرضا طهماسب‌پور