Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

قانون، از نشريات مؤثر و مشهور پيش از دوران مشروطه كه در عصر ناصرالدين شاه چند سال به  زبان فارسي در لندن انتشار يافت. اين روزنامه در 1307ق / 1890م تأسيس و ماهي يك شمارة آن منتشر مي‌گرديد. مدير آن ميرزا ملكم‌خان ناظم‌الدوله رجل سياسي معروف آن عهد بود1 كه وقتي روابطش با دربار قاجار قطع گرديد، به نشر اين روزنامه پرداخت، اما توزيع آن در ايران به كلي ممنوع بود.2 روزنامه از شمارة 6 به بعد تاريخ انتشار ندارد و پيدا كردن تاريخ انتشار آن فقط به قرائن ممكن است.

قانون سرلوحة ساده‌اي داشت. به خط نستعليق نوشته و كليشه مي‌شد. صفحة اول با علامت‌هاي ماسوني نيز تزيين شده بود. نخستين شمارة قانون اول رجب 1307ق/ 20 فوريه 1890 منتشر شد. از قانون جمعاً 41 شماره به چاپ رسيده است.3 اساس مطالب قانون دربارة آزادي، حقوق سياسي و آشنا كردن مردم با رئوس تشكيلات حكومت مردمي، قوا و تفكيك قواست. ملكم در همة شماره‌ها انتقادهاي تندي عليه امناي دولت ايران، شاه و وليعهد مطرح مي‌ساخت.4

مطالب روزنامة قانون به زباني ساده نوشته مي‌شد. بهار شيوة نگارش اين روزنامه را ستايش كرده است.5 با اين همه در قانون گاه عبارات و اصطلاحات زننده و ناهنجار به كار رفته است.6 روزنامة قانون تاكنون چند بار تجديد چاپ شده است. از جمله در 1325ق / 1907م مقارن با انقلاب مشروطه همچنين در تهران به كوشش هاشم ربيع‌زاده و اندكي پيش از انقلاب (1357ش) نيز با مقدمة مفصل به چاپ رسيده است.

 

مآخذ:

  1. صدرهاشمي، محمد. تاريخ جرايد و مجلات ايران. اصفهان: كمال، 1364، ج4، ص 96- 97.
  2. همو. ج 4، ص 96، 99.
  3. پروين، ناصرالدين. تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان و ديگر پارسي‌نويسان. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1377، ج1، ص 273، 274.
  4. همو. ج1، ص 276 به بعد.
  5. بهار، محمدتقي. سبك‌شناسي. تهران: اميركبير، 1337، ج 3، ص 105.
  6. پروين. ج 1، ص 276ـ278.
    عبدالمحمد روح‌بخشان